2 ) مجازات
اگر بعد از مذهب و اخلاق در باب مجازاتها مذاكره مىشود از اين جهت است كه ما بين اين سه مطلب ارتباطى هست همان طوريكه اخلاق آريانهاى ايرانى نتيجهء منطقى مذهب آنها بود ما بين مجازاتها و اخلاقى كه از مذهب ناشى شده بود نيز يك رابطهء منطقى وجود داشت : موافق معتقدات ايرانىهاى قديم مجازاتهاى دنيوى بر اين اساس گذارده شده بود :
1 ) توبه
2 ) تزكيه
3 ) جزاها
توبه كه عبارت از پشيمانى باطنى مقصر بود جلوگيرى از دادن مجازاتهاى عرفى يا دنيوى نمىنمود اهميت آن فقط از اين حيث بود كه روح مقصر را موافق معتقدات مذهبى پاك ميكرد يعنى از مجازات اخروى مانع ميشد شخصى كه توبه ميكرد بايستى نه فقط از كارهاى بد احتراز جويد بلكه در مقابل كار بدى كه كرده بود يك عده كارهاى خوبى هم بكند . تزكيه اين بود كه بواسطه آداب مذهبى ارواح بد را از او دور ميكردند اما راجع به جزاها بدوا بايد گفت كه بعضى از تقصيرات و گناهها قابل عفو نبود بدين معنى كه در اين دنيا مستوجب قتل و در آخرت باعث عذاب ميشد مثل خوردن لاش و عمل شنيع بر خلاف طبيعت و راهزنى اين نوع مقصرين را هركس مىتوانست هرجا بيابد بكشد به شرط اينكه در حين ارتكاب يافته باشد موارد اعدام خيلى كم بود غير از سه مورد مذكور در چند مورد هم