بعض قرائن تأييد مىكند ، زيرا مىبينيم ، كه برخى از اسامى خاص ، بطوريكه در كتيبهها ضبط شده ، تفاوت دارد با همان اسامى ، كه معاصرين ضبط كردهاند ، مثلا اسم داريوش در كتيبهها دارىواوش است ، و حال آنكه در تورية داريوش و يونانىها دارىيس ضبط كردهاند ( مخرج « شين » در زبان يونانى نبود و آن را مبدّل به « سين » ميكردند ) و نيز ( اردشير ) را در كتيبهها ارتخستر نويساندهاند ، ولى كتزياس اسم دو نفر از رجال دربارى را ارتسيراس نوشته و ، اگر بجاى ( س ) ( ش ) بگذاريم و ( سين ) آخرى را هم ، كه يونانى است ، بيندازيم ( ارتشيرا ) يا ( ارتشير ) مىشود . معلوم است ، كه هر دو سادهتر از ارتخشثرا است و به زبان امروزى ما نزديكتر . بهرحال بعضى عقيده دارند ، كه در اين دوره هم به زبان پهلوى يا بزبانى ، كه خيلى به آن نزديك بوده ، حرف ميزدهاند و پارسى قديم ، بطوريكه در كتيبهها استعمال شده ، در شرف مردن بوده . در پايان اين مبحث چند جمله از دو كتيبه داريوش درج مىشود ، تا نمونهاى از زبان پارسى قديم باشد ( كتاب لمن - فرهنگ و متنهاى پارسى قديم « 1 » ) .
كتيبهء بزرگ بيستون - ستون اول
بند اوّل - ادم داريواوش ، خشاىثىي وزرك ، خشاىثىى
من ( م ) داريوش ، شاه بزرگ ، شاه
خشاىثيانام « 2 » ، خشاىثىى پارسهىى ، خشاىثيى دهيونام ،
شاهان ، شاه پارس ، شاه ممالك
وشتاسپهىيا « 3 » پوثر ، ارشامهىيا نپا ، هخامنشىيه
از ويشتاسب پسر ، از ارشام نوه ، هخامنشي .
بند دوّم - ثاتييه داريواوش خشاىثيى ، منا پتيا
ميگويد داريوش شاه ، از من پدر
وشتاسپ ، وشتاسپهىيا پتيا ارشام ، ارشامهىيا
وشتاسب ( است ) از ويشتاسب پدر ارشام ، از ارشام
هامش
( 1 ) -Tolman . Aneient Persian Lexicon and texts .( 2 ) - نام علامت مضافاليه است در صيغهء جمع .
( 3 ) - ( هىيا ) علامت مضافاليه است در صيغهء مفرد . مضافاليه را بر مضاف مقدّم مىداشتند .