مىشود ، مورد اطمينان دربار ايران نبودند . بنابراين واضح است ، كه هسته بحريهء ايران را سفاين و ملّاحان فينيقى تشكيل ميدادند و سفاين ديگر ضميمه ميگشت . سفاينى ، كه بامر شاهان ميبايست ساخته شود ، بيشتر در فينيقيّه و بعد از آن در آسياى صغير مانند كاريّه و ولايت ينيان و سواحل داردانل و بوسفور تهيّه مىشد و كشتىهاى ايران ، چنان كه از نوشتههاى هرودوت و گفته اسكندر برميآيد ، از كشتيهاى يونانى بزرگتر و سرعت سيرش بيشتر بود . از نوشتجات مورّخين مزبور نيز ديده مىشود ، كه كشتيهاى بحريهء ايران هخامنشى از سه نوع است :
1 - كشتيهائى ، كه يونانيها ترىرم مىناميدند ، به اين مناسبت كه سه صف پاروزن داشت و صفوف در سه طبقه جا مىگرفتند . اين نوع كشتيها سفاين جنگى بشمار ميرفت . 2 - كشتيهاى دراز ، كه براى حملونقل اسبها و سوارهنظام به كار ميبردند . 3 - كشتىهاى كوچكتر ، كه در حكم باركشهاى امروزى بود ، و براى حملونقل آذوقه استعمال ميشد . هرودوت ، چنان كه گذشت ، گويد : عملهء كشتيها از ملّتى بودند ، كه كشتىها را تهيه كرده بودند ، ولى امير البحر يا سرداران از سه قوم معيّن ميشدند : پارسى ، مادى و سكائى . اين نكته و نيز اينكه هرودوت ، چنان كه در جاى خود بيايد ، گويد پارسىها از همسايگان خود ، آنهائيرا كه نزديكترند ، بيشتر احترام ميكنند و بمردمان دور اعتنائى ندارند ، اين نظر حاصل مىشود ، كه پارسىها باقوامى ، كه آريانى بودهاند ، بيشتر اعتماد داشتهاند و ، چون آنها را از خودشان ميدانستند ، رياست را هم به آنها واگذار مىكردند . گنجايش كشتىهاى خشيارشا را هرودوت از هشتاد الى دويست نفر نوشته ، ولى چون تصريح نكرده ، كه اين گنجايش با اسباب و لوازم عدّهء مزبور بوده يا بىآن ، نمىتوان بتحقيق دانست ، كه بارگيرى « 1 » كشتىها بچه ميزان بالغ مىشد . اگر تصوّر كنيم ، كه لوازم سپاهيان را جداگانه در كشتىهاى حملونقل از عقب كشتىهاى جنگى ميبردهاند ، بارگيرى كشتىها به وزن امروز از 5 الى 15 تن يا از 17 الى 50 خروار بود و الّا بيشتر .
هامش
( 1 ) -Tonnage .