آغاز جنگهاى پلوپونس « 1 »
پس از آن طولى نكشيد ، كه جنگ پلوپونس در يونان شروع گرديد و بر اثر آن تمام يونانىها ، چه آنهائيكه در داخل يونان سكنى داشتند و چه يونانىهاى خارج ، به دو دسته تقسيم شده بجان يكديگر افتادند . اگرچه شرح جهات و كيفيّات اين جنگ خارج از موضوع اين كتاب است ، ولى باز براى فهم وقايعى ، كه مربوط بايران مىباشد ، لازم است جهات اين جنگ را بخاطر آوريم . چنان كه بالاتر ذكر شد ، آتن پس از جنگهاى ايران و يونان بواسطه لياقت رجالى مانند تميستوكل ، آريستيد ، سيمون ، مىرونيد « 2 » و ناطقينى مثل پريكلس « 3 » ، ايزوكرات « 4 » و پيروان او در يونان برترى يافت و اتّحادى موسوم به اتّحاد دلس منعقد كرد و نيز دولت آتن ديوارهاى آتن و بنادر آن را بساخت و داراى بحريّهء قوى گرديد ، ولى طولى نكشيد ، كه اين قوّت آتن باعث تشويش همسايگان او مانند تب و كرنت شد و ، چون اسپارت هم با نظر خصومت به قوّت يافتن آتن و ساخته شدن ديوارهاى آن مىنگريست ، تبىها و كرنتىها بالطبع متمايل به اسپارت شده با آن عهد اتّحادى بستند ، تا از بزرگ شدن آتن جلوگيرى كنند ، چه همه بيم آن را داشتند ، كه آتن پس از چندى شهرها يا دولتهاى كوچك يونان را بلعيده بعد اسپارت را هم مطيع خود كند . معلوم است ، كه هواخواهان آتن هم تصميم بر تقويت آن كردند و بدين منوال تمام يونان به دو قسمت تقسيم شد : 1 - تمام شبهجزيرهء پلوپونس با يونان مركزى در تحت رياست اسپارت درآمد . 2 - جزائر درياى اژه ( بحر الجزائر ) با سواحل اين دريا در تحت فرماندهى آتن قرار گرفت . خصومتى ، كه از تباين منافع حاصل شد ، بر ضدّيتهائى ، كه از ديرگاه بين يونانىها وجود داشت ، افزود ، چنان كه بىترديد مىتوان گفت ، كه جنگ پلوپونس از سه سرچشمه آب مىخورد : 1 - از سايش يا اصطكاك منافع مادّى 2 - از ضدّيت قومى بين ينيانها و دريانها ( آتنىها ينيانى و لاسدمونىها دريانى بودند ) . 3 - از مباينت حكومت ملى با حكومت اشرافى ، چه از آنچه در فوق ذكر شده
هامش
( 1 ) -Peloponese .( 2 ) -Myronide .( 3 ) -Pericles .( 4 ) -Isocrate .