معلوم است ، كه آتن نمايندهء اوّلى بود و اسپارت نمايندهء دوّمى . بنابراين جاى تعجب نيست ، كه جنگ دو گروه يونانى با يكديگر محدود به خاك يونان نگشت ، بل به تمام صفحات يونانىنشين ، يعنى بسواحل آسياى صغير و تراكيّه و قبرس و ايطاليا و غيره سرايت كرد و در شهرهاى يونانى مردم به دو بخش تقسيم شده در سر حكومت ملّى يا اشرافى چنان بجان يكديگر افتادند ، كه تاريخ كمتر نظاير آن را نشان ميدهد .
جهت بلاواسطهء جنگ شورشى بود ، كه كرسير « 1 » مستعمرهء كرنت بر ضدّ شهر مادرى خود كرد . كرنتىها شكايت اين قضيّه را به اسپارت بردند و دولت مزبور چاره را در جنگ ديد . نايرهء اين جنگ 27 سال مشتعل بود ( 431 - 404 ق . م ) .
ولات ايرانى در آسياى صغير بخصوص تيسافرن ، چنان كه بيايد ، از مشغول شدن يونان به خود فرصتى يافته كارهائى با آتن و اسپارت كردند ، كه شرح آن را توسيديد « 2 » و كزنفون « 3 » ، شاهدين جنگهاى مزبور ، نوشتهاند و در جاى خود ذكر خواهد شد .
سفارتهاى يونان در دربار شوش
از منبع يونانى چنين مستفاد مىشود ، كه پس از اشتعال نائرهء جنگ آتن و اسپارت ، هر دو سفارتهائى بدربار شوش فرستادهاند ، ولى معلوم نيست ، كه نتيجهء اين سفارتها چه شده و اردشير چه جوابى داده . توسيديد در اين باب چنين نوشته : ( كتاب دوّم ، بند 67 ) در آخر همان جنگ تابستان آريستاس « 4 » كرنتى و سفراى لاسدمون ، آنهريست « 5 » و نيكولا « 6 » و پراتدام « 7 » با تيمو گراس « 8 » ، كه از اهل تژه بود ، به طرف آسيا حركت كردند . پولّيس « 9 » آرگسى هم خودش رأسا به اين سفارت ملحق شد . اينها نزد شاه ميرفتند ، تا از او خواهش كنند پول و كمك برساند . سفراء در ابتداء به تراكيّه رفتند ، تا با سىتاكلس « 10 » مذاكره كرده و او را از اتّحاد آتن بازداشته بكمك پوتىده « 11 » ، كه در محاصرهء آتنىها بود ، جلب كنند و نيز ميخواستند اين شخص عبور سفرا را
هامش
( 1 ) -Corcyre( كرفو امروزى ، كه در درياى ينيانى واقع است ) .
( 2 ) -Tlmcydide .( 3 ) -Xenophon .( 4 ) -Aristeos .( 5 ) -Aneriste .( 6 ) -Nicolas .( 7 ) -Pratodame .( 8 ) -Timogoras .( 9 ) -Pollis .( 10 ) -Sitacles .( 11 ) -Potidee .