و ساير شهرهاى آن را تسخير كرده ( 1100 ق . م ) به زودى در تجارت قوى شدند .
آراميها اسلوب خط را از فينيقيها گرفته خط مخصوصى ترتيب دادند و بعد ، چنان كه بيايد ، اين خط جايگير خطوط ميخى گشته در ايران ، آسياى وسطى و جاهاى ديگر انتشار يافت .
آسور وسطى
در اين دوره ، كه از 900 تا 745 ق . م امتداد داشت ، آسوريها بر آراميها فائق آمده از نو دولتى تشكيل كردند .
اين دولت قدرتى حيرتآور از حيث جهانگيرى بروز داد . بزرگترين پادشاه ايندوره ( آسور نصيرپال ) است ، كه آسور را بحدود زمان تيگلات پالسر اوّل رسانيد ، و ليكن شقاوتهاى او نامش را لكهدار كرده : نوشتهاند ، كه اطفال اسراء را از پسر و دختر زنده در آتش ميسوزانيد . اگرچه آسور در اين زمان قوىترين دولت آسياى غربى به نظر ميامد ، ولى ديرى نگذشت كه يك مردم شمالى ( ساكن ارمنستان كنونى ) بر آسور قيام و دولت آرارات ياوان را تأسيس كردند . پس از آن مردمان ديگر از اطاعت آسور سرپيچيدند و بالاخره شورشى در آسور اين دوره را بپايان رسانيد .
آسور جديد
اين دوره از 745 تا 607 ق . م امتداد يافت و پادشاهان نامى آن از اين قرارند : 1 - تيگلاتپالسر چهارم كه ببابل قشون برده آراميها و كلدانيها را شكست داد و آن شهر را گرفت . بعد او به طرف شمال متوجه گشته قسمتهاى جنوبى مملكت آرارات را به آسور ضميمه كرد ، ولى موفق نشد پايتخت آن را تصرّف كند . 2 - سارگن دوّم « 1 » ( 722 - 705 ق . م ) . در زمان او قشون آسور از حال قشون ملى خارج شد . توضيح آنكه پادشاهان سابق فوق العاده مهم ميدانستند ، كه لشكر از طبقهء زارعين آزاد تشكيل شود ، و ليكن روحانيون ، كه اراضى زياد داشتند و از ماليات معاف بودند ، نميخواستند زارعين در قشون داخل شوند . بالاخره مقرّر شد ، كه بجاى زارعين اسرا را به كارهاى فلاحتى وادارند ، تا زارعين بتوانند بخدمات عسكرى اشتغال ورزند . چون روحانيون از اين حكم ناراضى بودند ، انقلابى را باعث شدند ، كه بتعيين سارگن بسلطنت منتهى گشت
هامش
( 1 ) - به آسورى شرّوكين .