سلطان محمّد خوارزمشاه بشاعرى پرداخته و تا مدّتها پس از استيلاى مغول ميزيسته
5 - جلال الدّين محمّد بلخى يعنى مولوى رومى ( 604 - 672 ) صاحب كتاب بسيار مشهور مثنوى كه از شاهكارهاى بيمانند است ، مولوى بزرگترين شعراى عارف زبان فارسى و از مفاخر جليل ايران است و او غير از مثنوى اشعار فراوان ديگر نيز دارد كه آنها را بنام مراد خود شمس الدّين تبريزى نظم كرده و مجموعهء آنها را كليّات شمس ميخوانند ،
6 - و 7 - و 8 - امامى هروى و مجد همگر و بدر جاجرمى كه هر سه بسال 686 وفات يافتهاند .
9 - فخر الدّين عراقى همدانى ( وفاتش در 688 ) از شعراى عارف و گويندگان بسيار لطيف كه قسمت اكثر عمر خود را در شام و روم گذرانده و در دمشق مدفون شده است .
10 - بزرگترين شعراى اين دوره بلكه استاد جميع شعراى ايران ابو عبد اللّه شرف بن مصلح شيرازى يعنى سعدى است كه تاكنون كسى بفصاحت و شيرينى بيان او به زبان فارسى شعر نگفته و نثر را بروانى و جزالت او ننوشته است و او مشهورتر از آنست كه باحوال او پرداخته شود ، تولّد سعدى در اوايل قرن هفتم و وفات او در 691 اتّفاق افتاده و اوّلين شاهكار او كتاب بوستان يا سعدىنامه است كه آن را اين گويندهء زبردست در 655 بنام اتابك ابو بكر بن سعد بن زنگى منظوم ساخته و سال بعد گلستان را بنام پسر اين اتابك يعنى سعد بن ابى بكر بن سعد كه سعدى از خواصّ او بوده برشتهء تأليف آورده و تخلّص سعدى هم از نام همين اتابكزاده مأخوذ است ، غزليّات و قصايد سعدى نيز هر كدام در نوع خود بىنظيرند مخصوصا سعدى استاد غزل فارسى است و كمتر گويندهاى توانسته است در اين سبك بپايهء سعدى برسد .
11 - همام الدّين تبريزى ( 598 - 714 ) از مخصوصان خاندان جوينى كه مشهورترين شعراى آذربايجان است ،
12 - شيخ محمود شبسترى ( وفاتش در 720 ) از عرفا و شعراى معروف
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى ) — صفحة 613
مساهمون: عباس إقبال آشتياني
ص٦١٣