اسفنديار مينويسد دهكدهء ديلم نزديك كلار است و ميافزايد كه اهالى آنجا بيش از بيست سال عمر نمىكنند . ظهير الدين ميگويد كلارستاق تحت فرمانروايى نصير الدوله شهريار بن كيخسرو ( 717 - 725 ) به اوج آبادى و رفاه رسيد . او قصرى و قصبهاى و بازارى در گرگو ساخت كه لابد همان كركو است كه در ( 850 هجرى ) اقامتگاه ملك اويس بن كيومرث در كرگو گردن بوده و بدون شك همان كركو يا گرگو است .
« 41 » مكنزى مينويسد بعد از گندابرود ، تزكلاست .
« 42 » كوههاى جنوب چلندر عبارتند از : هشتاد تن ، قلعه گردن ، چوماسان و تلوكوتى . دهاتيان چلندر تابستان به ييلاقات بركان و بين ميروند .
« 43 » سكنهء ورزن از نژاد ترك هستند و از تربت حيدريه بوسيلهء فتحعلى شاه به آنجا انتقال يافتهاند .
« 44 » سعيد آباد بوسيلهء سعيد بن دعلج كه از جانب منصور خليفهء عباسى بجاى عمر العلاء حاكم طبرستان شده بود ، ساخته شد سعيد بن دعلج مدت كافى در آن مقام مستقر نبود ، تا بناى قصبه را باتمام برساند . اين كار بدست جانشين او عمر بن العلاء كه مجددا منصوب شده بود اتمام پذيرفت . در موقع قتل عام اعراب در طبرستان جان عمر بن العلاء كه با خليفه المهدى ميانهء خوبى نداشت از تعرض مصون ماند . تپهاى در سعيد آباد در محل قصر اوست . در تاريخ خواجه على رويانى ملاحظه مىشود كه مقبرهاى كه مورد احترام و عبادت سكنهء سعيد آباد بود به عمر بن العلاء تعلق داشته . در واقع نيز كتيبهاى كه بر قبر است حاكى است كه آنجا مزار عبد اللّه بن عمر بن العلاء بن عبد المطلب است . سعيد آباد را نايب عبد اللّه بن حازم حاكم مازندران خراب كرد .
سعيد آباد بين راه از حسن كيف در كلارستاق به دهكدهء كيا كلاته نزديك لاكتر واقع بود . رجوع شود به كتاب ابن اسفنديار ص 39 .
مازندران و استرآباد ( فارسى ) — صفحة 234
مساهمون: ياسنت لويى رابينو
ص٢٣٤