بلوك كتول « 1 » در جنوب شرقى استراباد و در جنوب استراباد رستاق واقع است .
حدود آن از كوهستان تا صحرايى است كه در دست تركمنها است و محدود است از مغرب به رود كرك و جلگهء كمالان از مشرق به نهر سرخ محله ( كه آن را از فندرسك جدا ميسازد ) از شمال به اراضى دوجى و از جنوب به ميغان . در بسطام طول آن از مشرق به مغرب تقريبا ده ميل و از شمال بجنوب 30 ميل است . قسمت عمدهء آن پوشيده از جنگل است و صحراى علفزار نيز دارد .
وال قوش كپرى كه تركمنها آن را قراسو مىنامند از كوههاى پشت كتول سرچشمه ميگيرد و نزديك ساليان تپه به رودخانهء گرگان ملحق مىشود و از نهرهاى ذيل بوجود ميآيد : آب دهانه كتول كه كرك يا آب بخشان ناميده مىشود . آب سرخان محله كه از گردنهء زرين گل جارى است و قسمتى از فندرسك و كتول را مشروب ميسازد . آب كبودوال كه از جنگل على آباد سرچشمه مىگيرد و آب قاجار كه سرچشمهء آن در برفتان در كتول است .
قسمت عمدهء سكنهء آنجا از گريلىها هستند كه نژاد خالص و جسور و صاحب هيكل و اندام خوب مىباشند و بيشترشان مسلحاند . فندرسك كه شامل بلوك كوچك راميان نيز هست محدود است از مغرب به نهر سرخ محله تا سنگر كبود جامه كه در مشرق آن اراضى گوگلان واقع است . از سمت شمال محدود مىشود به اراضى ايمير .
كوچك ، قجق و تركمنهاى تاتار و به ناحيهء كوهسار در سمت جنوبى از مشرق به مغرب 36 ميل و از شمال بجنوب 32 ميل و مشتمل است بر تمام رشته جنگلها تا نوده و دامنههاى خوش ييلاق .
چندين نهر بزرگ از ميان آن جارى است كه همه شاخههاى گرگانرود است .
آب فندرسك كه از گردنهء دار كلا جارى است در بند ايمير به گرگانرود محلق
هامش
( 1 ) - رجوع كنيد به ضميمه اول : دهات كتول .