قبايل و اهالى اتك يعنى دهات واقع در سراسر مرز بين استراباد و دشت تركمن وجود داشته است .
ناحيهء شاه كوه و
ساور « 1 » شامل تمام ناحيهء كوهستانى جنوب استراباد تا شاهرود و بسطام است كه اكنون فقط چند ده آن مسكون است . روزگارى عدهء اين دهات به سى ميرسيده و جلگههاى خرم آن علامت بارزى از حاصلخيزى و زراعت سابق آنجا است . تاش كه ده عمدهء اين ناحيه است در حدود بيست ميلى شاهرود و در محل تلاقى دو جاده از شهر استراباد ، يكى از راه زيارت و ديگرى از بالاى گردنهء قزلق مىباشد . نزديك تاش شاه كوه بنام بومى شاه كوه ككشان معروف است .
استراباد رستاق « 2 » در شمال و مشرق شهر استراباد واقع است . حدود آن تا دهكدهء مير محله در شرق و از طرف شمال برودخانهء قراسو ميرسد كه در ساحل علياى آن تركمنهاى آتاباى منزل دارند و به گردنهء قزلق در جنوب منتهى مىشود .
وسعتش از مشرق به مغرب سه فرسخ و از شمال بجنوب پنج فرسخ است . در سمت قرهسو مقدارى صحرا و زمينهاى چمنزار يافت مىشود . ولى قسمت عمدهء آن حدود جنگل است . زمين آن ناحيه از بلوكاتى كه در مغرب آن واقعاند قدرى بلندتر است و كمتر باتلاقى است . نيم بلوك فخر عماد الدين كه حالا قسمتى از استراباد رستاق بشمار است حدودش از مشرق نهر كرك ، از مغرب رودخانهء مير محله ، از شمال قارى آب و ايلغارتپه و در جنوب كوههاى نو كوه و للّه گندو است . وسعت آن از شمال تا جنوب 24 ميل از مشرق به مغرب 12 ميل است و در سابق ناحيهء آباد و مستقلى بود . ولى بسيارى از دهات آن بدست تركمنها خراب شده بيشتر سكنه آن ترك هستند و ميان آنها عدهء زيادى ساداتاند . مقر حاكم در ميان آباد است .
هامش
( 1 ) - رجوع كنيد به ضميمهء اول دهات شاه كوه و ساور .
( 2 ) - رجوع شود به ضميمهء اول : دهات استراباد رستاق .