ميگذرد . بگفتهء مقدسى منازل راه مزبور عبارت بوده از : رباط حفص ، گرگان ، دينار جارى ، امروباو ( امروبلو ) اجغ كه حالا اشك ناميده مىشود ، سنگخواست ، اسفراين . راه ديگرى از استراباد به گرگان از طريق رباط بوده است و راه سومى نيز از ميان جنگل وجود داشته است و هشاريل نام آن بوده « 103 » .
( ط ) - از بسطام به گرگان بنابر اظهار حمد اللّه مستوفى منازل راه از اين قرار بود : كيج ( كلاته خيج ) از طريق نردبان پايه 28 ميل ، ميل آباد 24 ، موسى آباد 20 ميل ، گرگان 20 ميل ، جمعا 92 ميل .
از عهد قديم استراباد همواره در معرض حملهء ايلاتى بوده است ، كه در شمال اين ايالت اقامت داشتند . به منظور دفاع از گرگان و دهات اطرافش انوشيروان ساسانى باروى عظيم قزل آلان را ساخته بود . بعد از حملهء لشكر خلفا به ايران خطر جديدى گرگان را تهديد كرد و شهر استراباد چندين بار بوسيله دو طرف متخاصم غارت شد و آن ايالت در عهد پادشاهى آل زياد و آل بويه هم روزگار بهترى نداشت . موقع تاختوتاز مغول به مازندران نيز زير پاى سپاه آنها افتاد و در ابتداى پادشاهى صفويه مدتى تحت تسلط ازبكها بود . شاه عباس كبير مبارك آباد را كه شاه طهماسب اساسش را نهاده بود ، مجددا بنا كرد و گروه نيرومندى از قوم قاجار را در آنجا سكونت داد . ولى ديرى نگذشت كه اين طايفه با همسايگان خود داخل ارتباط دوستى شدند . محمد حسن خان ، پدر آغا محمد خان قاجار هر وقت دچار اشكالاتى ميشد ، به تركمنها پناه مىبرد و بپاس كمكهايى كه آنها همواره به خود او و پدرش كرده بودند به تركمنها اجازه داد كه از سواحل لم يزرع رودخانهء اترك به جلگهء حاصلخيز گرگان نقل مكان نمايند و به عنوان تيول دهاتى را كه در كنار رودخانهء قرهسو بود به آنها داد مانند اوجابن ، قلعهء محمود ، للّه دوين ، حيدر آباد ، اتركچال و غيره . از آن موقع حالت جنگ و نزاع پيوسته بين افراد وحشى اين
مازندران و استرآباد ( فارسى ) — صفحة 128
مساهمون: ياسنت لويى رابينو
ص١٢٨