را از بسيارى فارسىگويان بهتر مىدانست . وى شاعر و منشى و نويسندهيى پركار بود ، منظومههاى متعدد و ديوان كليات و قطعات منثور و مجموعههاى منشآت ازو باقى مانده است . شعرش بفصاحت و باريكى مضمونها شناخته شده و نثرش سرمشق نويسندگان و مترسلان بوده . بيشتر از دوران نويسندگيش در دستگاه ميرزا صفى مخاطب به سيف خان سپرى شد . اين سيف خان صوبهدار بنگال بود و در سال 1049 بدرود حيات گفت . مجموعهء نامههايى كه منير لاهورى از جانب او بدربار و به صاحب منصبان و اميران دولت گوركانيان هند نوشته بخشى از « نگارستان منير » يا « انشاء منير » را تشكيل مىدهد . وفاتش در جوانى بسال 1054 ه اتفاق افتاد . مولوى محمد مظفر حسين صبا دربارهء او گويد : « ملا ابو البركات لاهورى خلف ملا عبد المجيد ملتانى [ متخلص به منير ] در سخنوران هند صاحب استعدادى مثلش كمتر خاسته ، زمين نظمش به آسمان رسيده و كرسى نثرش با كرسى فلك برابر گرديده ، و در عهد صاحبقران ثانى شاهجهان پادشاه امير منشيان سركار سيف خان صوبهدار الهآباد بود ، منشآت آن زمانش بانشاء منير شهرت دارد . . . مثنوى رمز و ايما ، نور و صفا ، آب و رنگ ، ساز و برگ ، درد و الم ؛ و رسالهء كارنامه و سراج منير ، و شرح قصائد عرفى بر كمالش در فن نظم و نثر شهود عدولند . ميرزا جلال طباطبا كلياتش را فراهم كرده . . . »
بايد دانست كه سراج منير از كاشف است نه از منير و اما كارستان يا كارنامه سرگذشت و الا اختر فرمانرواى هرموز است كه باسم شاهجهان با نثرى زيبا و مصنوع نوشته شده و بسال 1050 ه در شهر جونپور باتمام رسيده است و همهء نثر و نظم آن از منير است . نسخهيى ازين اثر ادبى زيبا را بشمارهء
هامش
- * فهرست نسخههاى خطى فارسى موزهء ملى پاكستان نوشتهء سيد عارف نوشاهى ، لاهور 1362 ، ص 384 .
* فهرست نسخههاى خطى فارسى در كتابخانهء ملى پاريس ، ج 1 ، ص 403 و ج 4 ، ص 63 .