50 - عبد النبى فخر الزمانى « 1 »
ملا عبد النبى فخر الزمانى قزوينى متخلص به « نبى » پسر خلف بيگ ، از شاعران و مؤلفان سدهء يازدهم هجريست كه بيشتر دوران زندگانى را در هندوستان گذراند . وى در ترجمهء حال خود ، كه در جزو مأخذهاى احوال او بدان اشاره كردهام ، نوشته است كه مولدش قزوين بود و پدرش خلف بيگ در آنجا بازرگانى مىكرد تا بسال 1001 ه به بيمارى طاعون درگذشت . جدّ مادريش فخر الزمان كه نسبش بخواجه عبد الله انصارى مىرسيد قضاى قزوين را بر عهده داشت و ملا عبد النبى بدليل انتساب به دو براى خود عنوان فخر الزمانى انتخاب كرد ولى تخلص خود « نبى » را از اسم خويش استخراج نمود « 2 » .
عبد النبى دوران رشد را در زادگاه خود گذرانيد و همانجا زبان بسخنآورى گشود و سپس در پى « قصهدانى » رفت و چون حافظهيى قوى داشت درين راه كامياب گشت چنان كه قصهء امير حمزة بن عبد المطلب را « بيك شنيدن بخاطر گرفت » . در نوزده سالگى به زيارت مشهد رفت و در آنجا از بازرگانان و جهانگردان وصف هند را بسيار شنيد و بشوق ديدار آن ديار از راه قندهار خود را بلاهور رسانيد و آن را چنان يافت كه با خود گفت : « جاى توطن تو اين سرزمينست نه دار السلطنهء قزوين » و پس از گشتوگذارى در هند بسال 1018 در دوران پادشاهى نور الدين محمد جهانگير بآگره رسيد و بنزد خويشاوند خود ميرزا نظامى قزوينى كه در آن ايام واقعهنگار دربار جهانگير
هامش
( 1 ) - دربارهء او بنگريد به :
* شرح حال فخر الزمانى بخامهء خود او ، تذكرهء ميخانه ، تهران 1340 ، ص 758 - 783 .
* فهرست نسخههاى خطى فارسى در كتابخانهء موزهء بريتانيا ، چارلز ريو ، ص 1004 - 1005 و ضميمهء آن ، ص 74 - 76 .
* مقدمهء مرحوم پرفسور محمد شفيع بر چاپ نخستين ميخانه ( لاهور 1926 ) باردو كه ترجمهء فارسى آن در مقدمهء ميخانه چاپ تهران ، 1340 ش ، نقل شده است .
* تاريخ تذكرههاى فارسى ، ج 1 ، تهران 1340 ، ص 377 - 380 .
( 2 ) -نبى خود را درافگن در ميانه * مگر نامى برآرى در زمانه