تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 1707

مساهمون:

ص١٧٠٧
اما مهمترين اثر او چه در اثبات تشيع و ترجمهء رجال بزرگ شيعه و چه در قلمرو زبان و ادب فارسى كتاب مجالس المؤمنين است كه بسال 993 تأليف آن را شروع كرد و در سال 1013 پايان داد « 1 » . اين كتاب در يك « فاتحه » و دوازده « مجلس » تأليف شد . فاتحه « در تحقيق و تعريف مطلق شيعه و شيعهء اماميهء اثنى عشريه » است و مجلسهاى دوازده‌گانه چنين است : 1 ) در ذكر بعضى از جايها كه بامامان و شيعيان اختصاص دارند ؛ 2 ) در ذكر طايفه‌هايى كه مشهور بتشيع‌اند ؛ 3 و 4 ) در ذكر بزرگان شيعه از صحابه و تابعان ؛ 5 ) در ذكر متكلمان و مفسران و محدثان و قاريان و نحويان و لغويان از ميان تابعان تابعان و همچنين دربارهء « وكلاء ناحيهء مقدسهء مهدويه عليه السلام » ؛ 6 ) در ذكر بعضى از صوفيان كه بتشيع معروف‌اند ؛ 7 ) در ذكر حكيمان و متكلمان نامبردار ؛ 8 ) در ذكر پادشاهان شعيه مشتمل بر يك مقدمه و شانزده جند [ در مقدمه از ملوك عرب بعد از واقعهء كربلا كه بخونخواهى برخاستند و در جندهاى شانزده‌گانه از آل عباس تا سادات مشعشع خوزستان سخن رفته ] ؛ 9 و 10 ) امرا و وزراء مشهور شيعه ؛ 11 ) شاعران عرب شيعه ؛ 12 ) شاعران پارسىگوى شيعه . - در همهء اين موردهاى ذكر شده قاضى نور الله كوشيده است هركس را خواه واقعا شيعه و خواه بمناسبتى بسيار ضعيف منسوب بتشيع بوده است در شمار شيعيان بياورد و به همين سبب است كه قاضى را « شيعه تراش » لقب داده‌اند . در ذكر احوال شاعران پارسىگوى شيعه بيست و دو شاعر از فردوسى تا لسانى ذكر شده‌اند . اگر از بعضى مبالغات عقيدتى در كتاب مجالس المؤمنين بگذريم آن را يكى از كتابهاى اساسى دربارهء تشيع اثنى عشرى و عده‌يى از رجال بزرگ اين مذهب مىيابيم . نثر آن هم خوب و روان و خالى از عيب است . اين كتاب تاكنون يك‌بار در تبريز ( بىتاريخ ) و دوبار در تهران ( سنگى در 1268 ه . ق
هامش
( 1 ) - افندى در رياض العلما نوشته است كه قاضى مجالس المؤمنين را در ماه رجب سال 998 آغاز كرده و در ذى القعدهء سال 1010 ( يكهزار و ده ) در شهر لاهور بانجام رسانيده است .
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 1707 | ذبيح الله صفا