1274 ه . ق ( 1858 ميلادى ) بسعى برناردارن (
B . Dorn
) در سنپترزبورگ (
St . Petersburg
) ، لنين گراد حاليه ، بطبع رسيد . موضوع كتاب مربوطست بحوادث بيهپيش و بيهپس گيلان از عهد شاه اسمعيل ( 907 - 930 ه ) تا عهد شاه صفى ( 1038 - 1052 ) كه در يك مقدمه و دو فصل تنظيم شده و هر فصل شامل چند گفتار است . در گفتارهاى پياپى اين كتاب جريان ضعف و انكسار روزافزون حاكمان و واليان دو ناحيهء بيهپس و بيهپيش گيلان و استيصال ملوك مازندران و تسخير اين نواحى بدست قواى دولت صفوى و تعيين ساروخان طالش حاكم آستارا از جانب شاه صفى براى حكومت كل گيلانات ذكر شده است .
تاريخ گيلان ، به غير از چاپ نخستين كه بدان اشاره كردهام ، يك بار ديگر ، بسال 1349 ش در تهران بطبع رسيده است .
37 - محمد قاسم فرشته « 1 »
محمد قاسم هندوشاه بن مولانا غلامعلى هندوشاه استرابادى معروف به « فرشته » در استراباد بسال 960 هجرى ولادت يافت و پس از رشد ، در اوايل جوانى ، بهمراه پدر رهسپار هند شد و در احمدنگر پايتخت مرتضى نظامشاه ( 972 - 996 ه ) مستقر گرديد .
غلامعلى هندوشاه مربى فرزند نظامشاه يعنى ميران حسين شد و اين ميران حسين بعد از پدر از 996 تا 997 حكومت كرد . فرشته نيز در دربار نظامشاه وارد گرديد و تا بمقام رياست نگهبانان سلطنتى ارتقاء جست ولى چنان كه در
هامش
( 1 ) - دربارهء او بنگريد به :
* تاريخ گلشن ابراهيمى از خود محمد قاسم فرشته و ديباچهء آن .
* فهرست نسخههاى فارسى كتابخانهء موزهء بريتانيا ، ريو ، ص 225 - 226 .
* فهرست نسخههاى خطى فارسى كتابخانهء ملى پاريس ، بلوشه ، ج 1 ، ص 326 .
* تاريخ تذكرههاى فارسى ، ج 2 ، ص 732 - 733 .
* مقالات و تحقيقاتى دربارهء او كه در متن بدانها اشاره شده است .
* تذكرهء روز روشن ، چاپ تهران 1343 ، ص 617 .