داد . اين كتاب بسال 1277 ه در بمبئى و در 1286 ه در دهلى چاپ شد . شاه ارزانى در مقدمهء كتاب قرابادين قادرى از كتابهاى ديگرى كه تأليف كرده مثل مفرح القلوب و تعاريف الامراض نيز نام برده و بدين طريق مىبينيم كه وى از پزشكان پركار عهد خود بوده و نظر بارزش كارهايش اثرهاى او رواج بسيار يافته و در هند شايع شده بود .
داروشناسى
از ميان مبحثهاى طب قديم درين دوره بسيار محلّ توجّه بود و بجز فصلهايى كه در كتابهاى پزشكى بدين موضوع اختصاص مىيافت ، چند كتاب مستقّل نيز دربارهء آن تأليف گرديد . در سطرهاى گذشته بنام رياض الادويهء يوسفى و دو كتاب مجربات اكبرى و قرابادين قادرى از شاه ارزانى بازخوردهايم كه اعادهء ذكر آنها لازم نيست و اينك نام چند كتاب پارسى ديگر را كه درين زمينه تأليف شده و بعضى از آنها هنوز هم شهرت دارد ، درينجا مىآورم :
محمد بن يوسف هروى
از پزشكان آغاز سدهء دهم محمد بن يوسف هروى كتاب بحر الجواهر را با مراجعه بكتابهاى معروف پزشكى و داروشناسى بسال 938 ه تأليف كرد . در اين كتاب نام داروها و اصطلاحهاى طبى و پزشكان بنظم الفبايى آمده است و آن بسال 1288 ه در ايران چاپ شد .
حكيم شفايى
مظفّر بن محمد حسينى شفايى كاشانى اصفهانى معروف به « حكيم شفايى » ( م 963 ه ) چند كتاب در پزشكى و داروشناسى داشت و از آن جمله است كتابى بنام طب شفايى يا قرابادين شفايى كه يكى از عالمان دينى ترسا بنام « آنژدوسن ژزف » « 1 » اهل تولوز آن را با عنوان فارما كوپئا - پرسيكا « 2 » ترجمه كرده و بسال 1681 در پاريس بطبع رسانيده است « 3 » . اين حكيم شفايى بجز حكيم شفايى ديگر ( حكيم شرف الدين حسن بن حكيم ملاى اصفهانى
هامش
( 1 ) -Le pere Ange de Saint - Joseph( 2 ) - داروشناسى پارسىPharmacopoea Persica( 3 ) - بلوشه ، فهرست نسخههاى فارسى در كتابخانهء ملى پاريس ، ج 2 ص 101 - 102 .