نور الدّين شيرازى
داراشكوهى » است از نور الدين عبد اللّه حكيم شيرازى ساكن هند كه آن را بنام محمد داراشكوه پسر شاهجهان نوشته است . اين داراشكوه همان شاهزادهء فاضل از خاندان گوركانى هند است كه بسال 1069 كشته شد . كتاب علاجات داراشكوهى كه بنام او تأليف شده از جملهء اثرهاى جامع و ارزندهء پزشكى و داروشناسى است كه طبيبان متأخر ايرانى بپارسى فراهم آوردهاند زيرا مؤلّف آن ، چنان كه خود گفته ، ببسيارى از كتابهاى معتبر پزشكى پيش از خود مراجعه و از آنها استفاده كرده مانند آثار محمد بن زكرياى رازى ، يوحنّا بن سرافيون ، ابو على بن سينا ، حنين بن اسحق ، يحيى ( يوحنا ) بن ماسويه . . .
و همچنين بعضى از كتابهاى پزشكى يونانيان كه ترجمهء آنها بوى رسيده بود .
نور الدين شيرازى اين كتاب را بيك مقدمه بنام « مفتاح » و ده گفتار و يك خاتمه تقسيم نموده است . بخش « مفتاح » خود در چهل و دو مقاله است و مؤلف بنابر شيوهء پزشكان گنديشاپورى در آن از روانشناسى و سخن در جهان بزرگ و جهان كوچك ( عالم كبير و عالم صغير ) و رؤيا و مانندهء اين جستارها گفتوگو كرده و آنگاه ده « گفتار » در پزشكى آورده و « خاتمه » را بقرابادين اختصاص داده است . در گفتار سوم از قسمت پزشكى اين كتاب جستارهايى از موسيقى و نجوم و حساب و هندسه و مقياسها و جز آنها كه بيرون از طبست سخن رفته ولى گفتار واپسين يعنى گفتار دهم به « علاج صبيان و كودكان » اختصاص يافته است . در اين كتاب بسى از اصطلاحهاى پزشكى هندى و داروهايى كه در آن ديار به كار مىرفته ديده مىشود . « 1 »
هامش
در سلسلههاى متأخر هند بودهاند مثل سكندر شاه تغلقى ( 795 ه ) و سكندر شاه افغانى ( م 962 ه ) و دو سكندر شاه از پادشاهان بنگاله و سكندر شاه گجراتى ( م 932 ه ) و جز آنان .
( 1 ) - بنگريد بفهرست نسخههاى فارسى در كتابخانهء ملى پاريس ، بلوشه ، ج 2 ، ص 103 - 104 .