كننده و گزارنده لطف اللّه بن استاد احمد معمار لاهورى متخلّص به « مهندس » است .
وى رسالهيى فارسى بنام « خواص اعداد » در چهار مقاله دارد . برادرش عطاء اللّه كه او هم شاعر بود ، منظومهيى فارسى در حساب و جبر ترتيب داد شامل ده باب و آن را بنام شاهزادهء دانشمند داراشكوه ( م 1069 ه ) درآورد .
زيج شاهجهانى كه ببهانهء تنظيم جدول نجومى سلطنت شاهجهان ( 1037 - 1068 ه ) بدست ملا فريد ابراهيم دهلوى منجّم دربار شاهجهان تنظيم شد ، شامل يك مقدمه و چهار مقاله است و در آن از شيوهء تدوين و فصلبندى زيج الغ بيكى پيروى و نمونه بردارى شد .
زيج ديگرى در دورهء سلسلهء گوركانيان هند به فارسى تنظيم شد بنام « زيج جديد محمد شاهى » كه مؤلف آن « راجه جى سنگ سوائى » « 1 » معاصر ناصر الدين محمد شاه ( 1131 - 1161 ه ) و حاكم اگره و مالوه بود « 2 » .
* * در پايان اين مقال كه بدانشهاى رياضى اختصاص داشت ، يادآورى مىشود كه در عهد مورد مطالعهء ما كارى كه شايستهء بيان باشد در علم موسيقى انجام نگرفت و اين را هم بايد دانست كه دوران چيرگى دانشهاى شرعى نمىتوانست فرصت مناسبى براى رشد علم موسيقى باشد بويژه كه در اين عهد تأليف كتابها و رسالهها و اظهار نظرهاى مكرر عالمان شرعى شيعى در بيان حرمت غنا و شنيدن لحنهاى موسيقى رواج داشت و از آن جمله است كتاب صدر الدين محمد معروف بصدر ثانى پسر غياث الدين منصور دشتكى شيرازى بنام « الذكرى » كه بسال 991 ه تأليف كرد و در آن بآيتهايى از قرآن در حرام بودن موسيقى استناد جست و حديثهايى از پيامبر و از پيشوايان شيعه در اينباره نقل نمود « 3 » ، و بعد ازو چند تن ديگر از عالمان
هامش
( 1 ) -Rajah Jai - Singh SaWa'i( 2 ) - دربارهء چند اثر مذكور در « قلمرو گوركانيان هند » بنگريد به : فهرست نسخههاى خطى فارسى در كتابخانهء موزهء بريتانيا ، چارلزريو ، ج 2 ، ص 449 - 461 .
( 3 ) - روضات الجنات ، ج 7 ص 187 .