ميشوند در عجب است ] .
ششم - دين در آيه فوق همان جزاء است ، معنيش اينستكه خداوند بر پاداش و جزاء دادن ناخشنود نمىشود بلكه آنگونه كه مىخواهد به كسى كه سزاوار پاداش اخروى است آنطور كه ميخواهد عمل مىكند آيه :
( أَ فَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ
- 83 / آل عمران ) تا آنجا كه مىگويد :
طَوْعاً وَ كَرْهاً
- 83 / آل عمران ) كه گفته شده معنايش اينست :
1 - كسانى كه در آسمانها هستند بدون اكراه تسليم هستند و كسانى كه در زمينند
( كَرْهاً )
يعنى حجت و دليل كه آنها را به پذيرش و تسليم به حق واداشته است ، مثل اينكه مىگوئى :
الدلالة اكرهتنى على القول بهذه المسألة : دلالت و راهنمايى درست مرا بر بيان اين مسأله واداشته است كه اين سخن از - كره - به معنى ناپسند و مذموم آن نيست .
2 - معناى
( طَوْعاً وَ كَرْهاً
- 83 / آل عمران ) اين است كه ايمان آورندگان طوعا تسليم شدند و كفر پيشگان با اكراه تسليم مىشوند زيرا قدرت ندارند كه از آنچه را كه خداوند براى آنها مىخواهد و عليه آنها حكم مىكند خوددارى مىكنند .
3 - از « قتادة » نقل شده مؤمنان با ميل و رغبت و طوعا تسليم حق ميشوند ولى كفار به هنگام مرگ جبرا حق را مىپذيرند و تسليم ميشوند چنان كه گفت :
فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمانُهُمْ . . .
85 / غافر ) « 1 » .
هامش
( 1 ) ايمانشان در آن هنگام سودشان نميدهد .