لمز
: لَمْز : غيبت كردن و پىجوئى در عيوب ديگران ، فعلش - لَمَزَهُ يَلْمِزُهُ و يَلْمُزُهُ - است در آيه گفت :
وَ مِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ
فِي الصَّدَقاتِ - التوبه / 58 ) .
و آيه
الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ
- التوبه / 79 ) .
و
وَ لا تَلْمِزُوا
أَنْفُسَكُمْ - الحجرات / 11 ) .
يعنى مردم را عيب جوئى نكنيد كه آنها نيز شما را عيب جوئى خواهد كرد كه در آن صورت مثل اينست كه با عيب جوئى ديگران خودت را به زشتى ياد كردهاى .
رجل لَمَّاز و لُمَزَةٌ - كسى است كه زياد غيبت مىكند و از ديگران بدگوئى مينمايد . در آيه گفت :
وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ
- الهمزة / 1 ) « 1 » .
هامش
( 1 ) اين سوره و آيات آن صفات و رفتار و علت بدبينى و بدگوئى و عيب جوئى چنين انسانهائى را بيان مىكند ميگويد :
« هلاكت باد بر عيب جوى هرزه زبان ، همان كسى كه افزون طلبى و مال - اندوزى مىكند و همواره به حساب و شمارش آنها سرگرم است ، او مىپندارد و تصور مىكند كه مال و دارائى افزون يافته او در دنيا عمر ابدى و جاودانى به او خواهد داد چنين نيست بلكه بطور قطع و يقين بر آتش سوزان دوزخ در افتد ، آتشى كه تصورش مشكل است ، آتشى است برافروخته و شعله كشيده ، شراره آن بر دلهاى كافران شعلهور است آتشى كه از هر سوى بر آنها سخت احاطه دارد و مانند ستونهاى .