حكومت به تغيير پايتخت از قندهار به كابل ، علاوه بر نزديك بودن كابل به هند - كه يكى از دلايل تغيير پايتخت دانسته مىشود - به دليل دور شدن از حيطهء نفوذ سران قبايل اتخاذ شده باشد . كمترين مشخصهء كابل در آن روزگار كمرنگ بودن ساختار قبيلهاى آن بود .
بارى ، به هنگام درگذشت احمد شاه ، وضعيت هرات تثبت شده بود ؛ در تركستان آرامش حكمفرما بود ؛ وضع خراسان ايران آشفته بود و در هند قوىترين نيروهاى موجود پس از جنگ پانىپت اگرچه متلاشى نشده بود ، به شدت ضعيف شده بود . حمايتهاى او از سلسلهء گوركانى هند نتوانست از افوال و سقوط آنها در سراشيبى زوال پيشگيرى نمايد . سكهها در سند و پنجاب قوىتر و فارغ البالتر از گذشته دم از قدرت مىزدند و راه نفوذ كمپانى هند شرقى هموارتر شده بود و قلمروى كه او گشاده بود روز به روز كوچكتر مىشد .
اصل « تاريخ احمدشاهى » كه نسخهاى نفيس بوده و با خط نستعليق خوش كتابت شده است ، در سال 1974 به صورت عكسى در سلسلهء انتشارات آثار ادبى ملل خاور ( شمارهء 36 ) با مقدمه و فهرستها از دوست مراد سيد مرادوف در دو مجلد چاپ شده است . چنان كه در حواشى چاپ جديد اشاره كردهام ، تعداد زيادى از صفحات به قصد كشيدن تصاوير وقايع مختلف سپيد گذاشته شده است كه ظاهرا چنين فرصتى پيش نيامده است . آنطور كه از مطالعهء آثار مورخان معاصر همچون شادروانان مير غلام محمد غبار ، استاد عبد الحى حبيبى و مير محمد صديق فرهنگ برمىآيد ، آنان به نسخههاى چاپى اين كتاب دسترسى داشتهاند و از مطالب آن در نگارش تاريخ دوران احمد شاه استفاده كردهاند و شايد نسخههايى از آن را در كتابخانههاى افغانستان و كتابخانههاى خصوصى بتوان يافت ، ولى با وجود اهميتى كه اين كتاب دارد ، دسترسى ديگر محققان و علاقمندان به تاريخ كشور بدان ميسر نبوده است .
سه سال پيش از اين ، آقاى شريعتى جاغورى كابلى افغانستانى كه انتشار آثار مربوط به تاريخ و ادب و فرهنگ كشور را وجهه همت خويش در ايران قرار داده است ، متن حروفچينىشدهء ابتدايى اين كتاب را بر مبناى همان چاپ مسكو ، جهت ويراستارى در اختيار نگارنده قرار داد . كار ويرايش آن را با علاقمندى پيش گرفتم و موارد مغلوط و يا بدخوانىها و . . . را تصحيح كردم و براى اصلاح به او بازگردانيدم . در اين ميان سفر افغانستان و اشتغال در باميان پيش آمد و ادامهء كار معلق ماند . آقاى شريعتى در يكى از سفرها متن اصلاح شده را براى ادامهء كار با خود آورد به سبب فقدان امكانات از جمله روشنايى برق در باميان و مشغوليت شبانهروزى در دانشگاه باميان ، كمتر فرصت پىگرفتن مداوم كار پيش آمد . با اين حال
تاريخ احمدشاهى ( فارسي ) — صفحة 35
مساهمون: محمود الحسينى بن ابراهيم جامى
ص٣٥