آن اشاره شده است ( يعنى به زندگى اخروى و جاودانه ابدى ) اين نظرى است در بارهء آن دو حالتى كه در آن لفظ ردّ بطور عموم وجود دارد و داخل است .
خداى تعالى گويد : (
فَرَدُّوا أَيْدِيَهُمْ فِي أَفْواهِهِمْ
- 9 / ابراهيم ) .
يعنى : از شدّت خشم و غيظ انگشتان خويش گزيدند و نيز گفته شده يعنى قصد سكوت كردند و با دست به دهان خويش اشاره نمودند ، و همچنين گفتهاند دستان خويش در دهان انبياء برگرداندند و ساكتشان كردند ، به كار بردن واژه - ردّ - در اين مورد آگاهى و تنبيهى است بر اينكه چندين بار آن كار را انجام دادند .
و آيهء : (
لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إِيمانِكُمْ كُفَّاراً
- 109 / بقره ) يعنى پس از اينكه از كفر دورى كردهايد دوباره شما را به آن حالت بازگردانند ، و بر اين معنى است آيه :
(
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا فَرِيقاً مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ يَرُدُّوكُمْ
بَعْدَ إِيمانِكُمْ كافِرِينَ - 100 / آل عمران ) .
( اى از بتها گسستگان و به اللّه پيوستگان اگر گروهى از اهل كتاب را اطاعت كنيد شما را بعد از ايمانتان به كفر برمىگردانند ) .
ارْتِدَاد و رِدَّة : بازگشتن به راهى است كه از آنجا آمده است ، ولى - رِدَّه - ويژه برگشتن به كفر است و - ارتداد - هم در اين معنى و هم در غير اين معنى به كار مىرود ، آيات :
(
إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا
عَلى أَدْبارِهِمْ - 25 / محمّد ) و (
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ
- 54 / مائده ) كه در معنى برگشتن از اسلام به كفر است و همچنين آيه :
(
وَ مَنْ يَرْتَدِدْ
مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَ هُوَ كافِرٌ - 217 / بقره ) خداى تعالى گويد : (
فَارْتَدَّا
عَلى آثارِهِما قَصَصاً - 64 / كهف ) و (
إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلى أَدْبارِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى
- 25 / كهف ) و (
نُرَدُّ
عَلى أَعْقابِنا - 71 / انعام ) و آيه (
وَ لا تَرْتَدُّوا عَلى أَدْبارِكُمْ
- 21 / مائده ) .
يعنى : زمانى كه كارى را تحقيق كرديد و خير و نيكى آن را شناختيد ديگر از آن بازنگرديد .