(
ثُمَّ أَعْرَضَ عَنْها
- 22 / سجده ) (
فَأَعْرِضْ
عَنْهُمْ وَ عِظْهُمْ - 63 / نساء ) (
وَ أَعْرِضْ
عَنِ الْجاهِلِينَ - 199 / اعراف ) (
وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي
- 124 / طه ) (
وَ هُمْ عَنْ آياتِها مُعْرِضُونَ
- 32 / انبياء ) و چه بسا كه حرف ( عن ) حذف شود مثل آيات :
(
إِذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ مُعْرِضُونَ
) « 1 » (
ثُمَّ يَتَوَلَّى فَرِيقٌ مِنْهُمْ وَ هُمْ مُعْرِضُونَ
) « 2 » و (
فَأَعْرَضُوا
فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ ) « 3 » (
وَ جَنَّةٍ عَرْضُهَا
السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ - 133 / آل عمران ) گفته شده همان عرض و پهنايى است كه نقطه مقابل طول و دراز است چنين تصوّرى از وجوه مختلفى است :
1 - يا اينكه مىخواهد بگويد عرض بهشت در جهان و نشأة آخرت مثل فراخنا و پهناى آسمانهاى دنيا و نشأة اوّل است چنان كه گفت :
(
يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ
- 48 / ابراهيم ) .
2 - و يا اينكه آسمانها و زمين در آخرت بزرگتر از چيزى كه اكنون هست مىباشد و حصولش ناممكن نيست ، روايت شده است كه شخصى يهودى از عمر ( رض ) در بارهء اين آيه پرسيد و گفت : فأين النّار ؟ پس آتش و عذاب كجاست ، عمر پاسخ داد : وقتى كه شب فرا مىرسد روز كجاست .
3 - گفته شده واژه -
عَرْضُهَا
- در آيه : ( 32 / آل عمران ) وسعت و بزرگى بهشت است نه از جهت مساحت بلكه از جهت گسترش مسرّت و شادمانى در آن ، چنان كه در ضدّ آن معنى مىگويند :
الدّنيا على فلان حلقة خاتم و كفّه حابل ( دنيا بر او از نظر اندوه و سختى و تنگى حال همچون حلقه انگشترى است و همچون كفهء دام كه محدود است . ) و مثل عبارت - سعة هذه الدّار كسعة الأرض :
فضاى وسيع اين خانه مثل زمين بزرگ است .
هامش
( 1 ) . 48 نور .
( 2 ) . 23 آل عمران .
( 3 ) . 16 / سباء .