خبرى است ، و معنايش حالت امر است و هر گاه حرف ( ر ) با فتحه خوانده شود امرى است .
در آيه : (
ضِراراً
لِتَعْتَدُوا - 231 / بقره ) ( مربوط به آيه طلاق است كه مىگويد يا به شايستگى نگاهشان داريد و يا به شايستگى رها كنيد و براى ضرر زدن به آنها نگاهشان مداريد كه ستم كنيد و هر كه چنان كند به خود ستم كرده است و آيات و احكام خدا را سبك مينگاريد ) .
الضِّرَّة : اصلش بر وزن - فِعْلة - است يعنى آنكه ضرر مىبيند ، هر يك از دو همسر يك مرد هم - ضَرَّة - ناميده شده ، بنابر اعتقادشان ، وجود هر يك از دو زن به زن ديگر زيان مىرساند و از همين نظر پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله فرمود :
« لا تسأل المرأة طلاق اختها لتكفى ما فى صحفتها » .
( زن از همسرش طلاق خواهرش ( زن ديگر مرد ) را نخواهد و مطالبه نكند ، به اين آرزو كه آنچه در قدح دارد بيشتر شود و او را كفايت كند و خيال كندن سهم او از معيشت بيشتر مىشود ) .
الضَّرَّاء : جمع ميان دو زن و ازدواج ميان آنهاست در شرايط نياز .
رجلٌ مُضِرٌّ : مردى كه دو همسر يا بيشتر دارد .
امرأةٌ مُضِرٌّ : زنى كه همسر مردى زندار مىشود .
إِضْرَار : « 1 » وادار شدن انسان بر چيزى كه زيانش مىرساند و در گفتگوى معمولى
هامش
است .
( تفسير برهان 1 / 224 ) .
( 1 ) در حديث شفيعه از پيامبر روايت شده است كه : « قضى رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله بالشّفعة بين الشّركاء فى الارضين و المساكين و قال لا ضرر و لا ضرار فى الاسلام » يعنى هيچ برادرى و شريكى نبايستى باعث زيان و ضرر برادر و شريكش باشد و از حقّش چيزى كم كند - ضرار - اين است كه بر ضرر او عمل كند .
در ذيل اين حديث داستان سمرة و درخت خرماى او نمونهء خوبى است كه به عنوان مالكيّت و دارا بودن چيزى در ملك كسى حقّ زيان و تجاوز يا مزاحمت او را ندارد و اين امر در دنياى ما حقوقى را كه در ميان كارگران و كارفرمايان يا دو شريك در ملك وجود دارد به خوبى توجيه مىكند كه اگر باعث زيان و ضرر يكديگر شوند حقّ آنان يا با فروش و واگذارى به طرف مقابل و يا با سلب حقّ او دفع ضرر از ديگرى مىشود .