المِذَبَّة : مگس زن ، و بعدا واژه - ذبّ - بطور استعاره براى هر گونه راندن و دفع كردن به كار رفته است و گفته شده : ذَبَبْتُ عن فلان : يعنى او را دفع كردم و از او راندم .
ذُبَّ البعير : وقتى است كه مگسى در بينى شتر داخل شده است و از نظر لفظ بر اوزان مبتلا شدن به بيماريهاست مثل زُكِمَ .
بعيرٌ مَذْبُوبٌ : شترى كه از مگس بيمار شده . ذَبَّ جِسْمُه : مثل مگس لاغر شد ، يا مثل :
ذُباب السَّيْف : كه تشبيهى است به تيزى و نازكى لبه شمشير .
الذَّبْذَبَة : اسم صوت براى حركت چيزى است كه آويخته شده و سپس اين معنى براى هر اضطراب و جنبشى بطور استعاره به كار رفته ، مثل آيهء
مُذَبْذَبِينَ
بَيْنَ ذلِكَ - 143 / نساء يعنى : لرزان و بى ثبات كه گاهى بسوى مؤمنين و زمانى به سوى كافرين ميل مىكنند .
شاعر گويد :
تَرَى كلَّ مَلْكٍ دونها يَتَذَبْذَبُ .
يعنى : هر ملكى از هيبت او مىلرزد و مىترسد ذَبَّبْنَا إبلَنا : شترمان را كاملا و با ترس و لرز آب داديم .
شاعر گويد :
يُذَبِّبُ وَرْدٌ علَى إِثْره « 1 » .
ذبح
: اصل ذبح بريدن گلوى حيوانات است ، و - ذِبْح - در معنى - مذبوح - نيز هست .
خداى تعالى گويد :
وَ فَدَيْناهُ بِذِبْحٍ
، عَظِيمٍ - 107 / صافّات
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا
بَقَرَةً - 67 / بقره
هامش
( 1 ) شعر از عنتره است و بيتش چنين است :يذبّب ورد على إثره * و أدركه وقع مردى خشبچون شتر مضطرب و با عجله و شتاب به دنبالش مىدويد منظور ورد بن خابس اسدى است ، ذيل واژه - ذبب - مقائيس اللّغة و جوان خشمگين به او اصابت مىكرد .