سمو
: سَمَاءُ كلّ شىء : فوق و بالاى هر چيز ، شاعر در وصف اسب گفته است
و احمر كالدّيباج امّا سماؤه * فريّا و امّا ارضه ، فمحول
يعنى : ( اسبى است چون ديبا امّا پشتش و فوقش مرطوب و زيرش خشك است ) .
بعضى گفتهاند : هر بالايى به نسبت پائينش - سماء - است و به نسبت ما فوق و بالاترش - ارض . به استثناء بلند آسمان مرتفع كه آسمانى است بدون زمين ( منظور سراسر جهان است ) .
و آيه : (
اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ
وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ - 12 / طلاق ) بر آن معنى حمل شده است .
يعنى : ( آسمانها بگونهء خود هفتگانه ، و زمين هم همانندش هست كه خداوند آنها را آفريده است ) و باران هم چون از آسمانها خارج مىشود - سَمَاء - ناميده مىشود و به همان اعتبار است كه گفته شده ( برتر و بالاتر از سطح زمين است ) . گياه - را هم يا به اعتبار اينكه از بارانى كه - سماء - ناميده شده سيراب مىشود و بهم مىرسد به اسم - سماء - ناميدند و يا به اعتبار اينكه درختان و گياهان از زمين بالاتر قرار مىگيرند .
واژه - السّماء - در برابر واژه - ارض - مؤنّث است ، مذكّر هم مىشود كه در جمع و مفرد هر دو به كار مىرود ، مثل آيه : (
ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ فَسَوَّاهُنَّ
- 29 / بقره ) ( آنگاه تدبير آسمانها فرمود و برابر ، و استوارشان داشت ) سماء - به صورت - سَمَاوَات - هم جمع بسته مىشود ، آيات : (
خَلْقِ السَّماواتِ
- 164 / بقره ) و (
قُلْ مَنْ رَبُّ السَّماواتِ
- 16 / رعد ) ولى در آيه : (
السَّماءُ مُنْفَطِرٌ بِهِ
- 18 / مزمّل ) به صورت مذكّر ذكر شده .
و آيات : (
إِذَا السَّماءُ انْشَقَّتْ
- 1 / انشقاق ) و (
إِذَا السَّماءُ انْفَطَرَتْ
- 1 / انفطار ) مؤنّث بيان شده ، توجيه و جهتش اينست كه واژه - سماء - مثل واژه - نخل - در شجر است و كار بردش مثل اسم جنس است كه مذكر و مؤنّث دارد و با لفظ مفرد و جمع هر دو بيان مىشود ولى سمائى كه نام باران است هميشه مذكّر است و به صورت - اسمية - يعنى بارانها جمع بسته شده .