پينهدوز 180 كفشدوز 878
چلنگر 540 ، 58 حلاج 442
پالاندوز 240 ، 44 سراج 224
نعلچيگر ( ميخ آهنى ) 750 ، 12 اورسىدوز 930
كوزهفروش 210 ، 36 كاردگر 132
دواتگر 132 نعلبند 166
چوخادوز 150 عرقچيندوز 172
رنگرز 150 بزاز قيصريه 180
شعرباف 120 قصاب 194
داسساز 40 تنباكوفروش 306
گرجيدوز 60 پارچهفروش 150
جمع رقم 380 ، 701 ، 2
ماليات دكانها ، حمامها ، كاروانسراها مبلغ 320 ، 712 ، 1 قران . « 1 »
گمرك در ايران
سابقهء تاريخى : قبل از آنكه از گمرك و سازمان جديد آن سخنى به ميان آيد ، تاريخچه گمرك را در ايران مورد مطالعه قرار مىدهيم :
« . . . به عقيدهء پروفسور راولينسون مستشرق انگليسى ، در زمان اشكانيان ادارهء گمرك در ايران وجود داشته و آنچه وارد كشور مىگرديده مانند ابريشم چين و ادويهء هندوستان و كالاهاى رومى ، در دفاتر مخصوص ثبت و از صاحبان آنها حقوق معينى دريافت مىشده . . . در زمان ساسانيان ادارهاى براى دريافت باج و حقوق متعلق به كالاها به نام ديوان وجود داشته كه بعدا اعراب نيز همين كلمه را براى ادارات مأمور وصول ماليات خود قبول نمودند و كلمهء دوآن « 2 » هم كه ترجمهء فرانسوى گمرك مىباشد از لغت مزبور اخذ گرديده است . در عهدنامهء خسروپرويز با يوستى نيانوس ، در مادهء سوم آمده كه تجار ايرانى و رومى همچنانكه از اعصار قديم تا آن تاريخ به سوداگرى مشغول بودند ، از آن پس هم مىتوانند به تجارت هرقسم متاع بپردازند ، اما كالاى آنان از دواير معمولى گمرك بگذرد . در مادهء چهارم مقرر شده كه نمايندگان و رسولان رسمى هريك از متعاهدين ، در سرزمين طرف ، حق استفاده از اسبان چاپار دارند و مىتوانند بدون مانع و بىپرداخت عوارض گمركى تمام اجناس را كه همراه دارند وارد خاك ديگرى بنمايند .
پس از هجوم عربها و فتح ايران ، خليفهء دوم نيز مقررات گمركى را در تمام ممالك مفتوحه برقرار نمود . بدين طريق كه از كالاهاى متعلق به يهود و نصارا ، از هربيست درهم ، يك درهم و از سايرين از هرده درهم ، يك درهم حقوق و عوارض اخذ مىكردند . ابن حوقل مىگويد : « در عهد
هامش
( 1 ) . رابينو ، ولايات دار المرز ايران ، ترجمهء خمامىزاده ، بنياد فرهنگ ايران ، ص 57 به بعد .
( 2 ) .Dauane