زمين نشسته تفنگها را روى شانه حمايل كرده بودند . تماشاچيان در عقب سربازان ايستاده و بالاخره زنان و كودكان روى بامها گرد آمده بودند . »
سپس ژوبر مشخصات قصر سلطنتى و چگونگى شرفيابى خود را به حضور شاه بيان مىكند و مىنويسد چون شاه را از فاصلهء دور ديدم ، سر تعظيم فرود آوردم . پس از عبور از صف ميرزاها ، خانها و ديگر غلامان شاهى ، جعفر قليخان كفشهاى خود را درآورد و به صداى بلند چنين گفت : « ايها السلطان الاعظم فى الارض ، شاهنشاها ، ظل اللّه فى الارض ، كمترين بندهء درگاه ، مردى فرانسوى را كه براى عرض تهنيت و تقديم نامهاى مودتآميز شرفياب شده . . . شاه كه تا اين لحظه بىحركت نشسته بود ، فرمود خوش آمدى . »
سپس ژوبر از زيباييها و نقش و نگارها و قاليها و اشياء نفيسى كه در اين تالار بود و « هزاران قطعه الماس ، ياقوت ، زمرد ؛ ياقوت كبود . » و غيره سخن مىگويد و مىنويسد : « بازوبند بزرگ و مدور و مزين به احجار كريمه ، قسمت بالاى بازوان شاه را آراسته بود . الماس معروف كوه نور ، در وسط يك بازوبند قرار داشت و الماس ديگر معروف به درياى نور به بازوى ديگر . »
سپس ژوبر از ديگر اشياء نفيسى كه در تالار قرار داشت و از گردنبندها و سلاحهاى گرانبهايى كه شاه به خود آويخته بود ، سخن مىگويد و مىنويسد : « هنگامى كه به مدخل تالار سلام رسيديم ، دوباره مراسم تعظيم به جاى آوردم . ضمنا « در همين لحظه نامهء امپراتور فرانسه را كه در كيسهاى زربفت قرار داشت ، در داخل شىء طلايى به پادشاه ايران تقديم داشتم . صدراعظم پس از گشودن نامه ، ترجمهء آن را به لحنى كه وزن و سجع جملات كاملا آشكار شود ، بيان نمود . شاه با نظر لطف خاصى اجازه دادند كه با كفش در برابرشان روى زمين بنشينم . » « 1 »
امين الملك در حضور امپراتور فرانسه
: پس از پايان تشريفات لازم ايلچى كبير ايران امين الملك به حضور امپراتور فرانسه ناپلئون سوم بار مىيابد . ميرزا حسين سرابى مؤلف مخزن الوقايع در شرح ملاقات امين الملك با ناپلئون سوم امپراتور فرانسه چنين مىنويسد :
« اعليحضرت امپراتور و امپراتريس هردو در وسط تالار در مقابل تخت خود ايستاده بودند .
زيردست اعليحضرت امپراتور دوازده نفر از رجال دولت با لباس رسمى و نشانهاى متعدد ايستاده و زيردست امپراتريس چهارده نفر از خانمهاى تربيتشدهء نجبا ، كه در اصطلاح فرانسه ايشان را دمدونر « 2 » مىگويند ، يعنى خانمهاى مفتخر شده كه نديم و مصاحب امپراتريس و صاحبان حمايل و نشان هستند ، ايستاده بودند . و در مقابل اعليحضرت امپراتور جناب امين الملك با نه نفر صاحبمنصبان ايرانى صف زده بودند . بعد از جابهجا شدن و آرام گرفتن جناب ايلچى كبير با كمال بلاغت عرض نمودند :
نظر به استقرار كمال دوستى و يك جهتى بين دولت عليهء متبوعهء خودم با دولت فخيمهء
هامش
( 1 ) . پ . ام . ژوبر ، مسافرت به ارمنستان و ايران ، ترجمهء محمود مصاحب ، ص 269 به بعد .
( 2 ) .Dome d'Honneur