حقوق فردى و اجتماعى زنان بعد از اسلام
جمعى از محققين و جامعهشناسان معتقدند كه زنان عرب ، در دوران قبل از اسلام ، مقام و موقعيت بهترى داشتهاند . در ميان قبايل شمالى عربستان ، زنان نهتنها در فعاليتهاى مختلف زندگى شركت مىجستند بلكه گاه به مقام امارت و فرمانروايى مىرسيدند . « نام چندين ملكهء عرب ، كه در شمال بودهاند ، از كتيبههاى آشورى - به دست آمده است . » « 1 » علاوه بر اين « در تاريخ لشكركشيهاى زمان پيغمبر داستان زنى به نام « ام قرفه » بعنوان ملكهء قبيله ديده مىشود . » « 2 »
در دورهء خلافت ابو بكر ، « زنى سجاح نام ، دختر حارث بن سويد به داعيهء پيغمبرى سر بر - آورد و به شيوهء كاهنههاى عرب ، سخنان سجعدار مىگفت . اين زن ، اصلا از بنى يربوع ( شعبهاى از بنى تميم ) و از مادر ، با تغلبيها خويشاوند بود . بنى تميم كه از طوايف بزرگ و مهم عرب بودند در اين هنگام وضع آشفتهاى پيدا كرده بودند ؛ گروهى مرتد و گروهى مردد شده بودند .
جمعى از اين قبايل و از جمله بنى يربوع به رياست مالك بن نويره بسجاح پيوستند . . . كار سجاح پيش نرفت و خود او بعد مسلمان شد و تا زمان معاويه زنده بود . . . » « 3 »
علاوه بر اين ، در دوران بعد از اسلام ، فعاليتهاى ارتجاعى عايشه در جنگ جمل و مخالفت جدى او ، با على عليه السلام يكى از وقايع برجستهء تاريخى است ، و از قدرت و شخصيت زن ، در صدر اسلام حكايت مىكند . توضيح آن كه عايشه ، كه به جهاتى چند با على سر دشمنى و مخالفت داشت ، پس از قتل عثمان ، با معاويه ، دشمن سرسخت اسلام ، همداستان شد و بيخبران را دور پيراهن خونى عثمان جمع كرد ، و به شرحى كه در تواريخ آمده است با همكارى طلحه و زبير ، به جنگ على شتافت . پس از پايان كار طلحه و زبير ، عايشه از هودج پايين نيامد و جنگجويان را همچنان تحريض مىكرد . با اينكه اسلام ، زنان را به خانهنشينى ترغيب مىكرد ، اين جريان به خوبى مىرساند كه در صدر اسلام ، هنوز زنان عرب روحيهء زمان جاهليت را از دست نداده بودند ، و نهتنها در كارهاى اجتماعى بلكه در فعاليتهاى رزمى و سياسى ، كمابيش ، شركت مىجستند .
هامش
( 1 ) . سيد حسن تقىزاده ، تاريخ عربستان و قوم عرب در اوان ظهور اسلام و قبل از آن ، ص 17 .
( 2 ) . دكتر على اكبر فياض ، تاريخ اسلام ، ص 44 .
( 3 ) . همان ، ص 136 .