فوه
: أَفْوَاهٌ - جمع - فَمٍ يا دهان است و اصل آن - فَوَهٌ - است .
هر كجا در قرآن خداى تعالى ، حكم سخن گفتن را با واژه - أفواه - مربوط ساخته اشارهاى است به سخن دروغ و تنبيهى و هشدارى است بر اينكه ايمان و اعتقاد ، با آن سخن مطابقت ندارد مثل آيات :
ذلِكُمْ قَوْلُكُمْ بِأَفْواهِكُمْ
( 4 / احزاب ) .
كَلِمَةً تَخْرُجُ مِنْ أَفْواهِهِمْ
( 5 / كهف ) « 1 » .
يُرْضُونَكُمْ بِأَفْواهِهِمْ
وَ تَأْبى قُلُوبُهُمْ ( 8 / توبه ) .
فَرَدُّوا أَيْدِيَهُمْ فِي أَفْواهِهِمْ
( 9 / ابراهيم ) .
مِنَ الَّذِينَ قالُوا آمَنَّا بِأَفْواهِهِمْ وَ لَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ
( 41 / مائدة ) .
يَقُولُونَ بِأَفْواهِهِمْ ما لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ
( 167 / آل عمران ) .
و از اين واژه عبارات :
فَوْهَةُ النهرِ : است يعنى دهانه نهر ، مثل - فم النّهر - أَفْوَاهُ الطيّب : بوهاى خوش ، مفردش - فُوهٌ - است « 2 » .
هامش
( 1 ) اين آيه اشاره به پيمانشكنان و عهد گسلانى است كه عليه مسلمين اقدام مىكنند و مراعات عهد و پيمان جنگى نمىنمايند و شما را مىخواهند با سخنانشان و دهانهاشان راضى كنند ولى دلهاشان آن را نمىخواهد و بيشترشان فاسقند كه آيات خدا را با بهائى اندك مىفروشند و ديگران را از راه خدا بازميدارند و چه زشت است كارى كه مىكنند .
( 2 ) فيه : پرخور . استفاه الرجل : وقتى است كه كسى زياد بخورد . رجل افوه : مرد دهان گشاد . فاه الرجل يفوه فوها : وقتى است كه كسى به سخن آيد و گفتن آغاز كند ، در حديثى آمده است : ( ان النبى صلّى اللّه عليه و آله خرج فلما تفوه البقيع .