مال امير
در همان حوالى چند ويرانه از دورهء ساسانيان هست از جمله ايوان كرخه كه سابقا رودخانهاى به همين نام در آنجا جارى بود . ديگر جندى شاپور ( خيمهء شاپور ) كه در ده ميلى جنوب شرقى دزفول واقع است ، تنگ بتان در شمال شرقى نزديك رودخانهء دز ، كه در فرورفتگى كوچكى نزديك قلهء كوه است ، دوازده نقش برجسته و كتيبهاى در آنجا بر صخره ديده مىشود كه راجع به شرح آن خوانندگانم را به نوشتههاى رالينسن و ليارد و شيندلر مراجعه مىدهم .
اينك توجه خوانندگان را به حوزهء دورافتادهترى در مشرق به سرزمين خاص بختيارى معطوف مىسازم . در محوطهاى كه اشاره شده است آثار جالب توجهى از چهار دوره : شوش ، هخامنشى ، ساسانى و اسلامى ديده مىشود كه جالب - ترين آن مال امير جلگهاى كوهستانى با دوازده ميل طول و پنج ميل و نيم پهناست و شامل درياچهء كوچكى است در حدود سرچشمهء كارون كه ليارد آنجا را دلپذيرترين ناحيهء بختيارى نام داده است .
ويرانههاى اينجا پنج دسته است : 1 - خرابههاى شهر قديمى كه بر تپهاى در حدود شرقى جلگهء مزبور واقع است و مىگويند همان ايدج ساسانى است كه در زبان محلى ضيدى مىباشد و خيتك نامى كه در متنهاى سوزى ( شوش ) آمده است و بعضىها آنجا را همان انزان ( خوزستان قديم ) مركز پادشاهى قديمى ايران پنداشتهاند كه پيش از پاسارگاد يا تخت جمشيد مقر كوروش بوده است . 2 - پنج كتيبه شامل 341 تصوير كوچك بر صخره در درهء كلافرا يا فرون در سمت شمال شرقى جلگه با كتيبهء درازى به خط ميخى كه « ليارد » گفته است از همهء آثار مشابه در ايران قديمىتر است . 3 - نقش برجستهاى نزديك امامزاده شاهسوار در جهت شرقى جلگه . 4 - مقدار زيادى حجارى در غار وسيعى بنام شكاف سليمان در گردنهء طرف جنوبى جلگه شامل تصاوير افراد روحانى و ستايشگران در حال تضرع با كتيبهاى داراى سى و شش سطر به خط ميخى بغرنج . اين حجارىها در اصل سوزيانى ( شوشى ) و يا هخامنشى متعلق به قرن هشتم يا نهم قبل از ميلاد و ديرتر