2 - مقبرههاى سنگى و آتشگاهها و آثار ديگر در نقش رستم .
3 - آثارى كه در پهناى مرودشت ديده مىشود .
4 - صفه يا ايوان عظيم تخت جمشيد با قصرها و تالارهاى ويران آن و قبرهائى كه در عقب آن هست .
آثار ساسانى نيز به چهار دسته تقسيم مىشود و آن به ترتيبى كه مسافر هنگام ورود از سمت شمالى در راه خود مشاهده مىكند بيان خواهد شد :
1 - كتيبههاى به زبان پهلوى در غار حاجىآباد .
2 - نقشهاى برجسته از مراسم دربارى و نبردها و پيروزى پادشاهان اين سلسله كه بر سينهء كوه در زير قبور سلاطين هخامنشى كندهكارى شده و آنجا با عنوان نقش رستم مشهور شده است . اين نامگذارى از آن جهت است كه ايرانيان مىپنداشتهاند كه آن نقشها راجع به داستان دلاورى قهرمان ملى آنهاست .
3 - كندهكارى همانندى در طرف ديگر يا جنوبى جلگه پلوار است كه باز بنا به دليل بىاساس ديگر به نقش رجب معروف شده است و معلوم نيست مقصود از رجب كيست .
4 - كتيبههاى پهلوى در ايوان تخت جمشيد باآنكه حجارىهاى دورهء ساسانى لااقل شش تا هفتصد سال و در مواردى هم بهمراتب نوتر از آثار هخامنشى است باز من شرح اين دسته را قبلا مطرح خواهم ساخت ، زيراكه اولا مسافر وارد از شمال زودتر به اين آثار برخورد مىكند بعلاوه علاقهام اين است كه زمينه را براى موضوع اصلى اين فصل كه سبك معمارى و كاخهاى ويران تخت جمشيد است هموار سازم .
آثار دورهء ساسانى :
1 - كتيبههاى حاجىآباد
در فصل سابق اشاره كردم كه بعد از ترك - نمودن سيوند مسافرى كه به طرف جنوب در حركت است از درهء وسيعى كه با