راجع به وصف ثانوى بعضى ديگر جانب ترديد و انكار اختيار كردهاند .
هيجانپذيرى شيرازى او را دستخوش خشم و برآشفتگى و گاهى آمادهء انفجار و فاقد بردبارى مىنمايد .
نهضت باب در اين شهر پيدا شده و جمعى به وى گرويدهاند .
باغها
شرح و وصف باغهاى ايرانى از جهات تعداد و چگونگى كه شيراز به اين مناسبت همواره خوشنام بوده است بهطورىكه در فصل سابق ياد كردم با سبك و وضع باغهاى اروپائى تفاوت بسيار دارد . از بيرون محوطهاى چهارگوش يا مستطيل ديده مىشود كه ديوار گلى بلند دارد و بر فراز آن نوك انبوه درختان بهنظر مىرسد . داخل باغ پر از اين درختان است و يا چنان كه هربرت ذكر نموده :
« با درختان سرو آزاد و چنارهاى سايهگستر و نارونهاى چترى و درخت صاف و بلند زبان گنجشك و كاجهاى چنبرين و كندر خوشبو و شاهبلوط و درخت سفيد افرا »
اين درختها را در حاشيهء خيابانها مىكارند كه منظرهاى جز معبر باريك ندارد و فضاى اطراف انباشته از نهال و بيشهزار است . جوىهاى آب از بين درختان جارى است و يا به حوض مىريزد ، گاهى اين باغها بوسيلهء سكو به ايوانى منتهى مىشود و انعكاس نماى عمارت را در آب حوض نهايت سليقه در فن باغ - سازى مىشمارند . پيادهروهاى پاكيزه و مرتبى در ميان نيست يا باغچههاى خوشطرح و زمينه و يا چمنزار ندارند . گل و گياه تمام به هم پيچيده و تراش نشده است . آنچه ايرانيان را مطلوب است صفائى است كه از آب جارى و سايهء درخت حاصل مىشود و در چنين محل مصفائى كه ايشان با خانواده يا دوستان جمع مىشوند و در زير درختان ترتيب جا مىدهند و با كشيدن قليان و نوشيدن چاى و آواز و ساز ساعت فراغت را صرف مىكنند . اين است وضع و حال باغهاى شيراز .
باغ تخت
شمالىترين اين باغها واقع در فاصلهء يك ميل و نيم شهر باغ تخت معروف است كه منظور تخت قاجار بوده ، در اينجا اصلا يكى از اتابكان