المستقيم ، هو هدى لمن ائتمّ به ، وزينة لمن تحلّى به ، وعصمة لمن اعتصم به ، وحبل لمن تمسّك به .
آنست فصل نيست بهزل ، آنست گويا بطريقهء عدل وامر كننده بفضل ، آنست ريسمان استوار خدا وذكر حكيم ، آنست وحى أمين خدا وريسمان متين أو ، وآنست بهار دلها وچشمههاى علم ، وآنست راه راست ، آنست راه نمايندهء از براي كسى كه اقتدا كند بآن ، وزينتى از براي كسى كه زيور يابد بآن ، ونگاهداريى از براي كسى كه چنگ در زند بآن ، وريسمانى از براي كسى كه دست زند بآن .
« فصل » بصاد بي نقطه بمعنى جدا كردنست ومراد اينست كه : آن جدا كننده ميانهء حقّ وباطل است در هر باب ، و « هزل » سخنى يا كارى را گويند كه ببازى گفته يا كرده شود وجدّى در آن نباشد ، و « فضل » بضاد با نقطه بمعنى افزونى مرتبه است ، ومراد اينست كه : قرآن امر كننده است به آن چه سبب افزونى مرتبه گردد ، وچون ريسمان چيزيست كه مردم دست زنند بآن از براي بالا رفتن بجائى يا پائين آمدن از آن ، شايع شده استعمال آن در هر وسيله ودست آويزى از براي رسيدن بمطلبى ، ومراد اينست كه : آن وسيلهء استواريست از براي رسيدن بسعادت ونيكبختى ، و « ذكر » بمعنى يا دست ، و « حكيم » يعنى مشتمل بر حكمت يعنى علم راست درست ، يا محكم از رسيدن خللى بآن ، ومراد اينست كه : قرآن ذكر وياديست آنچه را حقّ تعالى فرموده ، وآنچه در آن مذكور شده مشتمل است بر حكمتها وعلوم حقّه ، يا محكم است از راه يافتن خللى بآن ، و « وحى » بمعنى إعلام وإلهام است ، و « أمين » است يعنى مأمونست از خطا وغلط .
10051
هذا اللّسان جموح لصاحبه .
اين زبان بسيار سركشى كننده است با صاحب خود ، غرض اينست كه عنان