و « بودن احسان لئيمان تيرهء وبادار » ظاهرست ، چه اگر هيچ نحو خفتي وذلّتى با آن نباشد آميخته بكمال منت خود البتة باشد .
6068
ظاهر القرآن انيق ، وباطنه عميق .
ظاهر قرآن خوش آينده است ، وباطن آن عميق است . « خوش آيندگى ظاهر آن » ظاهرست ، و « عميق بودن باطن آن » باعتبار اينست كه در باطن آن معاني وأسرار بسيار باشد كه ببعضى از آنها بفكر پى توان برد وبعضي ديگر أفكار بشرى از آن قاصرست وبجز بوحي والهام معلوم نتواند شد .
6069
ظاهر الاسلام مشرق ، وباطنه مونق .
ظاهر اسلام درخشنده است ، وباطن آن خوش آينده . « درخشندگى ظاهر آن » باعتبار اينست كه مجرّد تلبس بظاهر آن باعث پاكيزگى وضع وحال ومحفوظ بودن جان ومال وبيرون آمدن از تاريكى ذلّت وخوارى وتابش أنوار كرامت ظاهري مىگردد . و « باطن آن خوش آينده است » باعتبار اين كه اعتقاد بآن در باطن نيز وعمل بآن بر وجهي كه بايد باعث سعادت ونيكبختى دنيوي وأخروي گردد .
6070
ظلف النّفس عمّا في أيدي النّاس هو الغنى الموجود .
بازداشتن نفس از آنچه در دستهاى مردم است يعنى طمع نكردن در آنها آنست توانگرى يافت شده ، يعنى توانگريى كه هر وقت يافت تواند شد وموقوف بر كسب مال واسبابى نيست ، يا اين كه توانگريى كه يافت تواند شد همين است ، وتوانگرى ظاهري در حقيقت توانگرى نيست بلكه آميخته بصد گونه فقر وحاجت است .
6071
ظلف النّفس عن لذّات الدّنيا هو الزّهد المحمود .
باز داشتن نفس از لذّتهاى دنيا آنست زهد ستوده شده يعنى زهد ستوده