بلند مرتبهء پايندهء باقي . و « متاع آن هلاك است » يعنى بزودى هلاك وفانى شود يا غالب اينست كه سبب هلاكت أخروي گردد .
5577
سلطان العاقل ينشر « 1 » مناقبه .
سلطنت عاقل پراكنده مىسازد مناقب أو را ، زيرا كه باعتبار قدرتى كه دارد با عقل ، آنچه كند موافق عقل باشد وبآن اعتبار مناقب أو ظاهر شود وشهرت كند ، بخلاف عاقلى كه أو را سلطنتى نباشد ، زيرا كه كارى نتواند كرد كه مناقب أو ظاهر شود .
5578
سلطان الجاهل يبدي معايبه .
سلطنت جاهل يعنى كم عقل ظاهر مىسازد عيبهاى أو را ، چنانكه وجه آن از آنچه در شرح فقرهء سابق مذكور شد بر سبيل عكس مستفاد مىتواند شد .
5579
سامع ذكر اللّه ذاكر .
شنوندهء ذكر خدا ذكر كننده است يعنى حكم ذكر كننده وثواب أو را دارد .
5580
ساعة ذلّ لا تفي بعزّ الدّهر .
ساعتي خوارى برابرى نمىكند بعزّت روزگارى . ظاهر اينست كه اين كلام بر سبيل قلب است چنانكه شايع است ميانهء عرب ومىگويند كه : عرض كردم شتر را بر حوض ، ومراد اينست كه : عرض كردم حوض را بر شتر ، پس مراد در اينجا نيز اينست كه : عزّت روزگارى برابراى نمىكند با ساعتي خوارى وجبران نمىكند ، پس عاقل بايد كه راضى نشود بعزّتى كه خوارى را در عقب داشته باشد در دنيا يا آخرت ، يا قبل از آن خوارى بايد كشيد از براي تحصيل آن .
هامش
( 1 ) شارح ( ره ) اين كلمه را « ينشر » بضمّ ياء وكسر شين ضبط كرده تا مضارع از باب افعال باشد وبطور حتم اشتباه است وصحيح همانست كه در متن گذاشتيم .