4680
ثلاثة مهلكة ، الجرأة على السّلطان ، وائتمان الخوّان ، وشرب السمّ للتّجربة .
سه چيزند كه هلاك كننده اند ، دليرى كردن بر پادشاه ، وامين كردن خيانت كننده ، وآشاميدن زهر براي آزمايش . مراد به « دليرى كردن بر پادشاه » اينست كه آدمي حرفى گويد يا كارى كند كه احتمال اين دهد كه پادشاه را از آن بد آيد هر چند احتمال آن دهد كه خوش آيد مثل بعضي خوش طبعيها كه گاه هست كه ايشان را بد مى آيد وسياست ميكنند ، وگاه هست كه خوش مىآيد وانعام وصله مىدهند ، وظاهر اينست كه غرض از « گردانيدن آشاميدن زهر سيم آنها » اين باشد كه چنانكه آشاميدن سمّ هلاك كننده است هر چند آدمي بقصد آزمايش بخورد وقصد كشتن خود نداشته باشد ، يا اين كه هر چند نداند كه زهر است واز براي آزمايش بخورد كه چه اثر ميكند پس بر هر تقدير خوردن آن هلاك ميكند وآن قصد سودى در دفع آن نمىدهد ، همچنين دليرى كردن بر پادشاه باعث هلاكت مىشود واين كه آدمي قصد صحيحي در آن سخن يا كار داشته باشد سودى در دفع آن نمىدهد ، پس از آن مطلقا احتراز بايد كرد وباميد اين كه شايد أو را خوش آيد خود را در معرض هلاكت در نتوان آورد ، وهمچنين « امين گردانيدن خيانت كننده » هلاك كننده است يعنى باعث زيان وخسران است وهر قصدي كه آدمي در آن بكند سودى در دفع آن ندهد .
4681
ثلاثة تدلّ على عقول أربابها ، الرّسول والكتاب والهديّة .
سه چيزند كه دلالت ميكنند بر عقلهاى أرباب آنها ، رسول ، ونوشته ، وهديه .
يعنى قدر عقل پادشاهان ومانند ايشان را از رسولي كه بجائى فرستند استنباط مىتوان كرد ، ووجه اين ظاهرست ، وهمچنين قدر عقل هر كس را از نوشته أو واز هديه