تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي ) — صفحة 270

مساهمون:

ص٢٧٠
وتفرّق بال گردد وظاهر است كه رأى وانديشه با آن حال أكثر فاسد وباطل باشد وديگر آنكه چنين كسى چندان خواهان غلبه بر دشمنان است كه هر چه بخاطر أو رسد كه نفعي در آن باب داشته باشد آن را پسندد وراجح داند وتأمّل در مفاسد آن نكند ورأى أو بر آن قرار گيرد وچنين رأيي أكثر فاسد بر آيد ، وهمچنين هر كه زياد خواهان مطلبي باشد اعتمادي بر رأى وانديشه أو در آن باب نباشد بلكه رأى وانديشه كسى محلّ اعتماد باشد كه أو در آن باب مخلّى بطبع باشد وخواهش زياد بطرفى نداشته باشد ، وبنا بر معنى دويم فساد رأى أو باعتبار اين است كه كسى كه عادت أو ايستادگى بر رأى وقول خود باشد هر چند ظاهر شود بر أو فساد آن لجاجت كند واز رأى خود برنگردد وانديشه‌هاى فاسد وتدبيرهاى باطل كند از براي ترويج آن واز پيش بردن آن ، وممكن است كه باعتبار اين باشد كه ايستادگى زياد مطنّه اين مىشود كه أو را غرضى در آن باشد واين سبب اين مىشود كه عمل برأي أو نكند پس از اين راه رأى أو را فاسد ميكند يعنى بىاعتبار مىگرداند .

1079

العجز يطمع الأعداء . عجز وناتوانى بطمع مىاندازد دشمنان را ، پس هر كس باندازه خود بايد كه سعى كند در اين كه عاجز دشمن نباشد وتهيّه أسباب دفع آن داشته باشد خصوصا پادشاهان كه ايشان را دشمن بسيار باشد همين كه عجز يكى از ايشان ظاهر شود همه بطمع دفع أو وانتزاع ملك از أو افتند پس بايد كه هميشه لشكر وأسباب قتال وجدال ايشان آراسته ومهيّا باشد تا عاجز دشمنان نباشد وهر كسى از گوشه بهواى گرفتن ملك ايشان سر بر نياورد .

1080

الخلاف يهدم الآراء . مخالفت وناسازگارى خراب ميكند رأيها وانديشه‌ها را ، يعنى هرگاه أرباب حلّ وعقد دولتي يا أصحاب هر مصلحت ومشورتى در پى مخالفت وناسازگارى با