افسر قاجار ( 1297 - 1358 ه . ق )
محمّد هاشم ميرزا فرزند نور اللّه ميرزا بن محمّد اسماعيل ميرزا بن محمّد رضا ميرزا افسر فرزند فتحعلى شاه قاجار است . ولادت مرحوم افسر در 21 محرّم الحرام در سبزوار اتّفاق افتاد . پس از تكميل تحصيلات متداولهء زمان مآلا از كلّيهء علوم عقليه و نقليه بهرهمند گرديد . از جوانى به سرودن شعر سرگرم بود . در دوران مشروطيت هم به جرم آزاديخواهى سالها گرفتار تبعيد و تهديد بود تا در سنهء 1327 ه به وكالت مجلس انتخاب گرديد و تا سال 1330 ه در تهران اقامت گزيد . به نمايندگى مجلس مؤسّسان نيز انتخاب شد و بعدها چند سالى را هم به وكالت مجلس شوراى ملّى گذرانيد تا درگذشت . « 1 » وى در سرودن غزليات ، قطعات و رباعيات و ساير انواع شعر مهارت داشت . به ويژه رباعيات او از ويژگى خاصى برخوردار است .
ترجمهاى از كلام حضرت امير المؤمنين على ( ع )
به روزگار جوانى بيازماى كسان * ببين فرشتهء خصالند يا كه ديو و ددند
براى خويش رفيقى شفيق گلچين كن * ز مردمى كه هنر پيشهاند و با خردند
ملامتت نكنند ار بدند خويشانت * به اختيار براى تو منتخب نشدند
ولى به نيك و بد همنشين تو مسئولى * به همنشينى مردم به اختيار خودند
معاشران تو گر چند تن ز نيكانند * غمت مباد گر ابناى روزگار بدند
* * *
هامش
( 1 ) . گلزار جاويدان ، ج 1 ، ص 115 .