صفى على شاه ( 1251 - 1316 ه . ق . )
ميرزا حسن ملقّب به صفى على شاه در تاريخ سوم شعبان در اصفهان قدم به عرصهء حيات گذاشت و در 24 ذيقعده در تهران درگذشت .
پدرش محمّد باقر اصفهانى ملقّب به « صفى » بود و شغلش تجارت . يك بار كه براى اين امر از اصفهان به يزد رفت در آن جا اقامت گزيد . صفى على شاه تا 20 سالگى در يزد بود و همان جا تحصيلات خود را تكميل كرد .
پس از آن در 1285 ه از راه هند براى زيارت بيت اللّه عزيمت كرد و در مراجعت در هندوستان توقّف نمود . در آن جا از محضر عرفا و مشايخ بهرهها برد . سپس به تأليف و تصنيف كتاب زبدة الاسرار كه به دستور استاد و مرشد خود رحمت على شاه در كرمان شروع كرده بود ، پرداخت و آن را به انجام رسانيده و چاپ كرد . بعد از آن به تهران آمد و پس از مدّتى زندگانى در تهران مجدّدا به هند ( حيدر آباد دكن ) رفت تا باقى عمر را آن جا بگذراند ، ولى توفيق نيافت و پس از چندى به تهران برگشت و به كار تأليف و تصنيف و ارشاد پرداخت تا به ديار باقى شتافت .
صفى على شاه از شيعيان متعصّب بوده و به حضرت على ( ع ) اعتقاد فوق العادهاى داشته است . وجود اشعار فراوان در ستايش على ( ع ) به ويژه در كتاب زبدة الاسرار « 1 » او حكايت از ارادت وافر او به مولاى متّقيان على ( ع ) دارد مانند اين ابيات :
چو واقف شد وجود حق جلى بود * به قاف معرفت عنقا على بود
* * *
زهى احمد كه اسرار على گفت * به خلقان دُرِّ تمجيد على سُفت
على در هر جهت مقصود او بود * كه هم سرمايه و هم سود او بود
هامش
( 1 ) . چاپ تهران ، 1326 ، صص 5 ، 6 ، 8 .