شهيد قراباغى ( - 1301 ه . ق . )
ميرزا ابو الحسن قاضى متخلّص به « شهيد » فرزند كربلايى كاظم كه نتايج افكار و خلاصهء اشعارش به مهارت و استادى وى گواهى صادق است . آن جناب در دوران شباب در شهر « شيشه » اقامت كرد و سرانجام در اثر قابليت و استعداد و ذكاوت به عضويت مجلس گنجه درآمد و مدّتى بعد به قراباغ مراجعت كرد و بر مسند قضا نشست و تا آخر عمر در همين سمت باقى بود . صاحب رياض العاشقين حدود چهار صد بيت از اشعار او را كه بيشتر به فارسى و از نوع مثنوى ، ساقى نامه ، قطعه ، قصيده ، غزل مىباشد در 25 صفحهء تذكرهء خود آورده است . ابيات زير از قصيدهء 29 بيتى او در توصيف مولاى متّقيان على ( ع ) است :
رسيد آن دم كه گيتى را نسيم آذر آرايد * كنار دشت را ابر بهارى يكسر آرايد
كتاب حسن ليلى و حديث عشق مجنون را * به صد شورش به گل بلبل به شرح ديگر آرايد
گذارى كن به باغ اندر كه ابر آذرى هر دم * چو دست زر نثار شه جهان را يكسر آرايد
امير اشرف و الا على والى اعلا * كه تاب افسرش مرآت مهر خاور آرايد
خط نصر من الله نقش كل من عليها فان * يكى بر تيغ بنگارد يكى بر خنجر آرايد
چو آن فر خداوندى بود بس بهر توصيفش * چه يارا تا ز نعتش نكتهسنجان دفتر آرايد
به آرايشگران حاجت نباشد روى زيبا را * جمال خوب را خود دلبر زيباتر آرايد
عنان توسن فكرت شهيدا بازكش كاين جا * يلان ملك دانش سر ز خجلت در بر آرايد « 1 »
هامش
( 1 ) . سرايندگان شعر پارسى در قفقاز ، صص 170 - 180 و 182 .