ابن ابى الحديد ضمن شرح يك صفحهاى خود نكتهء بسيار مهمى را تذكر داده و گفته است مقصود از هنگام فتنه ، هنگامهء جنگ ميان دو سالار گمراه است كه هر دو به گمراهى فرا مى خوانند . همچون هنگامهء ميان عبد الملك و ابن زبير و هنگامهء ميان ضحاك و مروان و حجاج و ابن اشعث و نظاير آنها . ولى هر گاه يكى از دو طرف بر حق باشد ، چون نبرد جمل و صفين ، هنگام فتنه نخواهد بود بلكه جهاد و شمشير كشيدن در ركاب آن كس كه بر حق است واجب است و بايد نهى از منكر كرد و در راه اظهار حق و اعزاز دين از بذل جان دريغ نكرد .
حكمت ( 2 )
ازرى بنفسه من استشعر الطمع ، و رضى بالذلّ من كشف عن ضره ، و هانت عليه نفسه من امرّ عليها لسانه . « هر كس طمع را شعار خود سازد ، خود را كوچك ساخته است و آن كس كه درماندگى خويش را آشكار سازد ، به زبونى راضى شده است و آن كس كه زبان خود را بر خود فرمانروا ساخت ، ارزش خود را كاسته است . » در شرح اين سخن احاديثى آمده است كه براى نمونه به ترجمهء برخى از آنها قناعت مىشود . در حديث مرفوع آمده است كه « سنگ صاف لغزندهاى كه گام دانشمندان هم بر آن پايدار نيست آز است . » ، و گفته شده است : بيشترين كشته شدن خردها زير سايههاى طمع است . از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در بارهء توانگرى پرسيدند ، فرمود : « نا اميدى از آنچه در دست مردم است ، و هر يك از شما آهنگ طمع دنيا مى دارد ، آهسته حركت مىكند . »