27 . خاقان قاجار ( 1185 - 1250 )
زندگينامه
فتحعلى شاه قاجار متخلص به « خاقان » دومين سلطان سلسلهء قاجاريه است كه از حاميان نهضت بازگشت ادبى و دربار او محل رفتوآمد شعراى پرآوازهء آن عصر بوده است . از قبيل :
فتحعلى خان صبا ( 1180 - 1238 ) نشاط اصفهانى ( 1175 - 1244 ) و وصال شيرازى ( متوفاى 1262 ه . ق ) .
ديوان اشعار او در سال 1364 به اهتمام آقاى حسن گل محمدى ( فرياد ) به چاپ رسيده و داراى قصايد غزليات و اشعار متفرقه است .
سبك شعرى
وى در قصيده از شيوهء خراسانى و سبك متقدمين سود جسته و در غزليات و تركيببند عاشورايى خود از سبك عراقى پيروى كرده است .
دامنهء تأثير آثار عاشورايى
خاقان قاجار به خاطر موقعيت خاصى كه داشته و گرايش او به مقولههاى مذهبى در رويكرد شاعران زمانهء خود خصوصا آنان كه به دربار وى رفت و آمد داشتهاند به اشعار مناقبى و ماتمى تأثير داشته است ، به طورى كه اغلب آنان در زمينهء مناقب و مراثى آل اللّه داراى آثارى هستند ، هر چند قصايدى كه در مدح وى سرودهاند بسيار زياد ولى اشعار آيينى آنان شايد تا حدى بتواند كفارهء آثار ضد ارزشىشان تلقى شود .
برگزيدهء آثار عاشورايى
مهمترين اثر ماتمى وى تركيب دهبندى او در مراثى سالار شهيدان است كه به نقل آن بسنده مىكنيم :
ده بند
در حيرتم كه چرخ چرا غرق خون نشد ؟ * در ماتم حسين ، زمين واژگون نشد ؟
چون آفتاب يثرب و بطحا غروب كرد * رخسار آفتاب چرا قيرگون نشد ؟
چون فخر كاينات نگون شد ز پشت زين * بنياد كاينات چرا سرنگون نشد ؟