تصرف كردن عثمان خطا بود و ايشان را لازم است بىشك .
اما آنچه گفت چون مصاحف نوشته بود بفرمود تا مصحفهاى ديگران و صحيفه جمله بدريدند . و اين روايت بخارى است . و غير او گويند . چون دريده بود در آب بجوشانيد . و قومى گويند . چون مصحف نوشت جملهء مصاحف جماعت بسوزانيد . بدان كه دريدن مصاحف ديگران از دو حال بيرون نبود : يا در آن زيادتى بود يا نقصانى . اگر نقصان بود الحاق مىبايست كرد ، دريدن و جوشانيدن وجهى نداشت . و اگر زيادت بود آن زيادت يا به عمد كرده بودند يا به سهو . اگر به عمد بود كفر بود ، و اگر به سهو بود بر روايات ايشان هيچ اعتماد نباشد ، زيرا كه امكان دارد كه سهو باشد مادام كه غفلت ايشان به صفتى باشد كه در قرآن زيادت و نقصان نويسند و چند سال آن را مىخوانند ، احاديث به طريق اولاتر .
و چون عبد اللّه بن مسعود مصحف نداد كه بجوشاند ، عثمان او را چندان بزد كه دو پهلوى او بشكست ، و عبد اللّه از آن رنج بيمار بود تا بر آن بمرد ، دليل بر آنكه در مصحف ابن مسعود چيزى بود كه عثمان را خوش نمىآمد .
اگر گويند از بهر آن مىخواست كه مصحف بجوشاند كه دو آنجا زيادت و نقصان بود و از بهر آن حجت . . . من ابن مسعود دريافتمى او را بكشتمى ارجوزههاى بنى هذيل و غير هم نوشته است . . . آنچه گفتى كه در مصحف وى زيادت و نقصان بود مسلم نيست از بهر آنكه بخا [ رى ] . . . بن عمر كه رسول صلى اللّه عليه و آله گفت كه . قرائت از چهار كس طلب كنيد از [ عبد اللّه بن مسعود ] . . .
و رسول به مغيبات و عواقب امور عالم بود ، چون فرمود كه قرائت از . . .
بود و به قرائت عالم ، و روا نباشد كه رسول فرمايد تا قرائت . . . كرده باشد و آنچه از قول حجاج حكايت كردى حجاج . . . زدن عثمان ابن مسعود را نه از بهر زيادت و نقصان . . . [ گ 674 پ ] چند بود در حق آل رسول - صلى اللّه عليه و آله ، و عيب ظالمان ايشان ، چنان كه در مصحف امير المؤمنين عليه السلام
نزهة الكرام و بستان العوام ( فارسي ) — صفحة 403
مساهمون: محمد بن حسين رازي
ص٤٠٣