تضرّع آن است كه انگشت سبابهء دست راست را به سمت راست و چپ ، حركت دهى .
تبتّل ( و انقطاع ) آن است كه انگشت سبابهء دست چپ را به آهستگى بالا و پايين ببرى .
و ابتهال ( و زارى ) آن است كه هر دو دست و هر دو ذراع را به سوى آسمان بگشايى كه ابتهال در وقت فراهم شدن وسايل گريه است » .
از « سعيد بن يسار » نقل شده است كه حضرت صادق - عليه السّلام - فرمود :
524 - « هكذا الرّغبة و ابرز باطن راحتيه الى السّماء . و هكذا الرّهبة و جعل ظهر كفّيه الى السّماء . و هكذا التّضرّع و حرّك اصابعه يمينا و شمالا . و هكذا التّبتّل يرفع اصابعه مرّة و يضعها اخرى . و هكذا الابتهال و مدّ يده تلقاء وجهه و قال : لا تبتهل حتّى ترى الدّمعة »
. يعنى : رغبت اين گونه است : در حالى كه حضرت باطن دو دست خود را به سوى آسمان آشكار كرده بود .
رهبت اين گونه است : در حالى كه پشت دو دست خود را به سوى آسمان گرفته بود .
تضرّع اين گونه است : در حالى كه انگشتانش را به سمت راست و چپ حركت مىداد .
تبتل اين گونه است : در حالى كه انگشتانش را بالا و پايين مىبرد .
ابتهال اين گونه است : در حالى كه دستش را در برابر صورتش كشيده بود ، آنگاه فرمود : ابتهال نكن مگر آنكه اشك را ببينى » .
در حديث ديگر آمده است كه :
525 - « الاستكانة في الدّعاء ان يضع يديه على منكبيه » .
يعنى : « فروتنى در دعا ، قرار دادن دستهاست بر دوشها » .
عدة الداعي ونجاح الساعي (آيين بندگى و نيايش) (فارسى) — صفحة 325
مساهمون: ابن فهد الحلي
ص٣٢٥