خواهد شد و حال آنكه پنج جزء بود . و اين خلاف است . و اگر تعداد اجزاء بيشتر شود فساد قضيه بيشتر است و كمتر از جزء مىباشد » .
سپس گويد : « وجه هشتمى نيز بر من آشكار شد و آن اين است كه : اگر دايرهاى فرض كرده و بين دو بخش آن را با قطر وصل كنيم ، سپس بين هشت بخش دائره كه قطر در ميان آنها قرار گرفته با نظائرشان هشت وتر رسم كنيم ، و بين دو طرف اقصر را به خط مستقيم متصل كنيم ، نه بخش به دست مىآيد و تعداد وتر قوس نيز نه عدد خواهد بود چه تعداد قاعدهء قطعه با قوس آن برابر است » .
آنگاه گويد : « وجه نهم لطيفى هم داريم كه آن را در معماى موسوم به رتبة الوصول آوردهام ، پس اينها وجوه نهگانه در ابطال جزء بود كه پيش از من كسى چيزى از آن را نگفته است » . « 1 »
شيخ مفيد ابو عبد اللّه ، محمد بن محمد بن نعمان حارثى عكبرى بغدادى ، معروف به ابن المعلم 336 يا 338 - 413 ه ق
شيخ مفيد ، از استادان و بزرگان شيعه در علم كلام و فقه و آثار و از بزرگترين شخصيتهاى شيعه بود كه در قرن چهارم هجرى ، در علم كلام و مناظره شهرت يافت ، و نيز از نوابغى است كه نام آنان در دفتر جاويد ، با حروفى درشت ، ثبت شده است و هالهاى نورانى از تعظيم و تكريم دورادور آنان را فراگرفته است .
تمام كسانى كه شرح حال او را نوشتهاند ، او را از سران علمى شيعه و يكى از اعلام بزرگ عالم تشيع دانسته و دربارهاش گفتهاند كه از لحاظ علمى و فكرى و زيركى و هوش كسى به پايهء او نمىرسيد ، رياست اماميه به او منتهى شد ، با كتابهاى او اقوال و آراء شيعه محفوظ ماند و اين شيخ مفيد بود كه با شرح و تفسير خود از نظريات و مذاهب به آنها
هامش
( 1 ) - در بررسى تاريخ شيخ بهائى از مدارك زير استفاده شد : تاريخ علم الفلك فى العراق ، ص 296 - 302 ، تراث - العرب العلمى ، ص 527 - 435 ، روضات الجنات ، ص 532 - 540 ، الكنى و الالقاب ، ج 2 ، ص 89 - 91 ، الذريعة ( 11 جلد چاپشدهء آن ) و اعيان الشيعة ، ج 26 ، ص 270 - 276 ( در شرح حال پدرش حسين بن عبد الصمد عاملى مطالبى هم دربارهء شيخ بهائى آمده است . ما از اين كتاب وقتى استفاده كرديم كه هنوز جلدى كه در آن از خود شيخ بهائى بحث شده است چاپ نشده بود ) .