خ
خواجوئى اسماعيل بن محمد حسين بن محمد رضاى مازندرانى خواجوئى ؟ - 1173
نسبت او به محلهء خواجو در اصفهان است ، در يازدهم شعبان سال 1173 هجرى وفات كرده است . او از مشاهير قرن دوازدهم هجرى در علم و فلسفه بود . نويسندگان در شرح حال او نوشتهاند : دانشمند باتقوى ، حكيم الهى ، جليل القدر ، از بزرگان علماى اماميه ، يكى از آيات بزرگ خدا ، . . . مردى عابد و زاهد و بااخلاص بود .
خواجويى در زمانى مىزيست كه مصيبتهاى سختى بر ايران روى آورده ، خاصه اصفهان ، وطن او ، مورد تاختوتاز افغانها قرار گرفته بود . افغانها مردان آنجا را كشتند و آباديها را خراب كردند و حرمت زنان را مورد تجاوز قرار دادند و اموال مردم را به غارت بردند و علما و صلحاى آن سرزمين را به قتل رساندند . او خود در خاتمهء كتاب خود چهل حديث چنين آورده است : « اين كتاب را در زمانى گرد آوردم و در مكانى به تأليف آن پرداختم كه چشم ضمير و بصيرت مردمان در آن تيره شده بود ، خون مؤمنان - كه قرآن و سنت ريختن آن را حرام كرده است - به هدر رفته و عصمت زنان باايمان غضب شده بود و مردم به دست كفار و بدكاران اسير شده بودند ؛ خدا آنان را ، به حق نبى خود و آل كرام او ، نابود كند ، كه اموال مردم را غارت كرده و اولاد ايشان را به اسارت گرفته بودند .
درياهاى گوناگون ظلم و ستمگرى در اصفهان موج مىزد و ابرهاى هم و غم بر آن شهر متراكم و انباشته شده بود ، زمانى پر از هرجومرج بود كه آثار گذشتگان را نابود كرد و