سپس ابن سينا همراه با پدر و مادر و برادرانش به بخارا منتقل شدند و در آنجا مرحلهء جديدى از زندگى او شروع شد . پنجساله بود كه پدرش او را به معلمى سپرد تا قرآن و نحو و ادبيات را فراگيرد ، در اين مرحله بود كه استعداد و نبوغ ذاتى او ظهور كرد و ذكاوت زياد و هوش سرشار و حافظهء او بروز نمود و عقل و جسم او نضج گرفت و به سرعت پيشرفت كرد . فقه را پيش از 12 سالگى شروع كرد و در همان سن 12 سالگى شروع به فتوى دادن ، مطابق مذهب ابو حنيفه براى مردم بخارا ، كرد و در همان سنين جوانى مشغول تحصيل فلسفه و پزشكى شد . شانزدهساله بود كه فلسفه و طب را خوب فراگرفت و كتاب مشهور قانون را در همين سن و سال نوشت و بخت نيز با او يارى كرد و نوح بن منصور سامانى را كه به بيمارى سختى دچار شده بود در سن هفدهسالگى بهبود بخشيد و از آن تاريخ ستارهء اقبالش درخشيدن گرفت و استعداد و شخصيت او آشكار شد و از همان تاريخ ، پس از آنكه امير سامانى به او اجازه داد كه از كتابخانهء وى استفاده كند ، به مطالعهء كتب ، پيش خود ، پرداخت .
وى در آن سن و سال به مطالعهء كتب و حل معضلات آن پرداخت و رغبت شديدى به دانش پزشكى پيدا كرد و پايههاى معالجه را براساس تجربه بنا نهاد و همهء اين كارها را بدون معلم انجام داد .
ابن سينا در زندگانى خود با امواجى از حوادث روبرو مىشد كه گاهى او را بالا مىبرد و گاهى به زير مىافكند به طورى كه به زندان افتاد . چند ماهى را در زندان گذراند و مدتى از عمر خود را از ترس حاكمان ستمگر در حالت فرار يا در زندان آنان زندانى بود . مدتى هم در همدان وزير شمس الدوله شد و پيوسته از دربار اميرى به دربار امير ديگرى مىرفت ، گاهى به تدبير امور كشورى و زمانى به تصنيف و تأليف مشغول مىشد و در عين حال در برابر هيچيك از اميران خضوع نمىكرد و حتى نسبت به اساتيد خود هم كه فرهنگ خويش را از آنان گرفته بود سر فرود نمىآورد . سرانجام به سال 428 ه / 1037 م ، در سن 57 سالگى در همدان درگذشت .
ابن سينا از انديشمندان بزرگ اسلامى و از مردان انگشتشمارى است كه شخصا شرح حال خود را تهيه و بر شاگرد خود جوزجانى املاء كرده است . او در اين اثر ، قسمتهاى مهمى از دورانهاى زندگى خود را شرح داده است و اين مطالب را قفطى و ابن ابى اصيبعه و ديگران ، با كمى تفاوت ، نقل كردهاند .
جوزجانى شرح حال شيخ الرئيس را ، آنطور كه مىدانسته و ديده بوده بر آنچه خود شيخ بر او املاء كرده ، افزوده است و مجموع اين مطالب چگونگى زندگى ابن سينا را روشن مىسازد . خالى از فايده نيست اگر قسمتهايى از شرح حال او را به طورى كه خودش
فلاسفة الشيعة حياتهم وآراؤهم ( فلاسفهء شيعه ) ( فارسي ) — صفحة 147
مساهمون: الشيخ عبد الله نعمة
ص١٤٧