كه كتاب حاضر ، علاوه بر ادبيات محض ، منجمله شامل زبانشناسى ، باستانشناسى ، فلسفه و عرفان است كه همگى براى مترجم مباحثى كمابيش ناشناخته بود و فقط با استعانت از سروران و همكاران و دوستان توانسته است اين بار سنگين را به منزل برساند . از اينرو ، وظيفهء خود مىداند كه در اينجا ، بر خلاف مؤلف كه در پيشگفتار از همهء مددكاران خود به نام ياد نكرده ، از كليهء اين بزرگواران كه بر وى منت گذاردهاند و با نهايت مهربانى و گشادهرويى هريك به نحوى در اين راه كمكش كردهاند نام ببرد و سپاس بىكران خود را به حضورشان تقديم دارد :
در محضر هريك از استادان والاجاه ، مينوى ، صفا و خانلرى ، يكى دو جلسه استفاضه كرده به رفع معضلات پرداختهام ؛ استاد عالىقدر ، فرديد ، در ترجمهء اصطلاحات فلسفى و عرفانى ، طى چند جلسه ، كمكها و راهنمايىهاى به سزايى فرمودهاند ؛ استادان ارجمند ، زريابخويى ، فرهوشى و نجمآبادى ، هريك در چند جلسه اشكالاتى را كه در زمينهء تاريخ ، ايران باستان و زبانشناسى داشتهام مرتفع ساختهاند . با استادان گرانمايه ، اردشير روحانى ، نيرسينا و بالاخص نشاط ، طى جلساتى چند ، اشكالى را كه از لحاظ سلاست ترجمه داشتهام در ميان گذاشتهام ، از راهنمايىهايشان مستفيض گشتهام و در مواردى چند نظرياتشان را عينا نقل كردهام ؛ با دوستان و همكاران عزيزم ، فرامرز بهزاد و جعفر بدرى ، طى جلساتى ، راجع به اشكالاتى كه در ترجمهء بعضى از قسمتها داشتهام ، شور كردهام و بسيارى از پيشنهادهايشان را پذيرفتهام . فصل « حافظ » را با دوست گرانقدرم ، حسنعلى شيبانى ، كه سالهاى متمادى ، بىسروصدا راجع به بلبل شيراز مطالعه مىكند ( و اميد است كه روزى نتايج آن منتشر گردد ) ، مرور كردهام و تقريبا به همه نظرياتى كه دربارهء ترجمهء بعضى قسمتها داده است گردن نهادهام ؛ در ترجمهء چند قسمت فرانسه ، انگليسى ، ايتاليايى و لاتين ، به ترتيب ، استاد ارجمند ، محمد تقى غياثى ، و دانشمندان گرانمايه ، پرويز مهاجر و اغناطيوس الصيصى ، و دوست فاضل آلمانىام ، فريدريش كالتس ، عضو هيئت آموزشى سمينار خاورشناسى دانشگاه كلن ، هركدام به نحوى ، يارىام فرمودهاند ؛ چند صفحه از نسخهء ماشينشده را دوست ارجمند و دانشمندم ، على نصرى ، خوانده اصلاحاتى در آن به عمل آورده است كه مورد توجه قرار گرفته است .
دوست عزيزم ، فريدريش كالتس ، كه پيش از اين ذكر خيرش رفت ، با ارسال مآخذى چند ، در تهيهء بعضى از پانويسها كمك ذى قيمتى كرده است .
اينك ، اجازه مىخواهد كه راجع به روش ترجمه نيز توضيحاتى معروض دارد : نخست آن كه ، پارهاى از اصطلاحات غربى ، مانند فئودال ، سوسياليسم ، ايدئولوژى و نظاير آن ، كه در
تاريخ ادبيات ايران از دوران باستان تا قاجاريه ( فارسى ) — صفحة 5
مساهمون: يان ريپكا
ص٥