رضى اللّه عنه برضائى عنه فما خالفنى و ما خالف ابى قطّ . [ 1 ]
و آية اللّه علّامه - رفع اللّه مقامه - در خلاصه در او توقّف فرموده و در مختلف فرموده : قد بيّنا رجحان العمل برواية محمّد بن سنان .
و سيّد ابن طاووس رحمه اللّه در فلاح السّائل فرموده : شنيدم از كسى كه ذكر مىكرد طعن بر محمّد بن سنان ، را و شايد او واقف نشده مگر بر طعن او ، و مطّلع نگشته بر تزكيه و ثنايى كه از براى او است و همچنين احتمال هست در بيشتر از طعنها پس ذكر فرمود مدائح او را و آن كه معجزهء حضرت جواد عليه السّلام در او ظاهر شد چه آن كه او نابينا بود و مسح كرد آن حضرت چشم او را به او ردّ شد چنان كه در فصل معجزات حضرت جواد عليه السّلام خبرش مذكور شد . و هم روايتى نقل كرده كه : انّه كان متقشّفا متعبّدا . [ 2 ]
و بالجمله ، در محمّد بن سنان علما كلام را بسط دادهاند ، هر كه طالب است رجوع نمايد به رجال كبير و تعليقه و رجال سيّد اجلّ علّامهء بحر العلوم و خاتمهء مستدرك شيخ مرحوم چه اين مختصر را مقام آن نيست . گويند كه بعضى از عارفين تفأل زد به كتاب اللّه مجيد براى استعلام حال محمّد بن سنان اين آيه به نظرش آمد :
إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ
. [ 3 ]
و نسب محمّد بن سنان رضى اللّه عنه منتهى مىشود به زاهر مولى عمرو بن الحمق كه در كربلا شهيد شد ، به اين نحو : محمد بن الحسن [ 4 ] بن سنان بن عبد اللّه بن زاهر ، و در ترجمهء زاهر به آن اشارت رفت در مجلّد اوّل و در ميان اولاد و احفاد محمّد جملهاى از راويان احاديث مىباشند از جمله ابو عيسى محمّد بن احمد بن محمّد بن سنان است كه از مشايخ صدوق است .
هامش
[ 1 ] الغيبة ، ص 209 - 211 .
[ 2 ] فلاح السائل ، ص 12 .
[ 3 ] سورهء فاطر ، آيهء 28 .
[ 4 ] چون حسن والد محمّد در زمان كودكى محمّد فوت شد و سنان جدّش او را كفالت كرد لاجرم محمّد را به او نسبت دادند و گفتند : محمّد بن سنان . مؤلف رحمه اللّه .